Tagarchief: hechtingsstijlen

Hechtingsstijlen in een open relatie

‘En waar is het deze keer?’ Ik vraag al niet eens meer naar de namen. Het zijn er ondertussen zoveel, dat ik het niet meer bij kan houden. Zijn huidige minnares is een ontzettend fijne vrouw, maar ze kan niet zo vaak afspreken. Mijn man ‘neemt’ er nu dus iemand bij. Misschien wel twee of drie. Aan de ene kant is dat fijn. Het voelt alsof de emotionele verbondenheid daardoor verdeeld wordt. Aan de andere kant kan het me ook onzeker maken. Hoe kan ik me verhouden tot al deze nieuwe vrouwen?
‘In Zeist.’ Hij kijkt me zacht aan. ‘Is het goed voor jou?’
‘Jawel.’
‘Maar? Als het niet goed voelt, dan zeg ik het af. Dat is echt geen probleem.’ Hij zegt het en hij meent het. Dat weet ik. Dat alleen maakt het al zo veilig.
‘Nee. Dat is het niet. Maar… zou je niet meteen met haar naar bed willen gaan?’ Ik word knalrood terwijl ik het vraag.
‘Schatje! We gaan alleen maar koffiedrinken.’ Hij kijkt verrast.
‘Ja, dat weet ik wel. Maar de vorige keer zei ik in een stoere bui, dat je er maar voor moest gaan, als ze leuk was. En ze was ook leuk, dus je deed het ook en dat was helemaal goed. Echt. Alleen deze keer merk ik dat ik er moeite mee heb ….’

Ik struikel over mijn woorden en begin te hakkelen. Schaam me er ook voor. Niet omdat ik vind dat in een open relatie alles moet kunnen. Het gaat nu meer om mezelf. Ik was eerst zo stoer maar nu heb ik het gevoel dat ik me laat kennen. Even ben ik bang dat mijn man gaat lachen, maar ik vergis me. Hij kijkt me serieus aan.

‘Geen punt. We zouden eerst bij haar thuis afspreken, maar ik zal voorstellen, dat we elkaar gewoon in een kroeg ontmoeten.’ Hij is even, stil en voegt er dan aan toe: ‘Wat fijn dat je er om vraagt.’ Hij pakt me bij mijn kin, en kijkt in mijn ogen. ‘Ik heb het gevoel dat ik zoveel neem op dit moment. Het is fijn om te weten hoe ik ook wat kan geven.’
Van falende vrouw ben ik ineens veranderd in een vrouw die haar man de kans geeft wat terug te doen. Ik hou hem nog even tegen me aan. Snuif zijn geur op. Geniet van hem, voordat hij gaat. Er zitten nog steeds wat barstjes in mijn zelfbeeld, maar ach, dit zijn vast tekenen van ouderdom en wijsheid. Het is oké. Zo is het goed.

Hechtingsstijlen volgens John Bowlby

Een veilige hechting is de basis van Emotionally Focused Therapy (EFT) de therapie die ik geef aan stellen. Sue Johnson borduurt bij EFT voort op de hechtingsstijlen zoals die ook ontwikkeld zijn door John Bowlby. Hij onderzocht ouder-kind relaties en kwam met drie verschillende soorten hechtingsstijlen:

  1. Veilig gehecht: deze kinderen huilen wanneer de moeder/vader weggaat, zoeken zijn/haar aandacht wanneer hij/zij terugkomt en gaan door met spelen, zodra ze getroost zijn.
  2. Vermijdend gehecht: deze kinderen besteden weinig aandacht aan de moeder/vader, worden niet onrustig als de moeder/vader weggaat en worden net zo makkelijk door een vreemde getroost als door hun moeder/vader.
  3. Angstig gehecht: deze kinderen komen nauwelijks toe aan spelen. Ze blijven heel dicht bij hun moeder/vader, worden gestrest als hun moeder/vader weggaat en zijn niet makkelijk te troosten als hun moeder/vader terugkomt.

Ongeveer 70% van de kinderen worden grootgebracht in een veilig gehecht nest. Bij 30% is sprake van onveilige hechting. Meestal veroorzaakt door verwaarlozing, geweld of andere hiaten in het ouderschap.

Deze hechtingstijlen kunnen vervolgens ook weer terugkomen in de relaties die deze kinderen als volwassenen aangaan.

  1. Veilig gehechte kinderen gaan over het algemeen, langdurige, duurzame liefdevolle relaties aan. Er is hier een heldere balans tussen afhankelijkheid en onafhankelijkheid. Ze voelen zich op hun gemak in hun relatie. Ze durven zich te laten kennen, vertrouwen hun partner en vinden het fijn dat hij/zij hun ook vertrouwt en op hun rekent.
  2. Vermijdend gehechte kinderen komen in relaties waarin het vermijdende gedrag terugkomt. Ze voelen zich ongemakkelijk bij intimiteit. Gaan niet makkelijk emotionele banden aan. Het is belangrijk om onafhankelijk te zijn en die onafhankelijkheid zien ze het liefst ook bij hun partner.
  3. Angstige kinderen komen ook in relaties terecht waarin ze zich tweeslachtig kunnen gedragen. Aan de ene kant vragen ze veel aandacht, zijn snel verliefd, heel aanhankelijk. Aan de andere kant kunnen ze vlug jaloers, achterdochtig of kwaad zijn op hun partner. Ze hebben moeite om hun partner volledig te vertrouwen of zich afhankelijk op te stellen. De angst om gekwetst te worden is groot. Ze hebben een enorme behoefte aan liefde en bevestiging, maar hebben aan de andere kant het idee dat ze de echte liefde niet kunnen vinden. Ze nemen vaker geen kinderen, als ze zelf volwassen zijn.

Zoals je je kunt voorstellen hebben veilig gehechte relaties geen moeite om zich te binden. Onveilig gehechte relaties wel. Of ze doen het niet (bij vermijdende hechting) of ze durven niet (bij angstige hechting).

Behoefte aan veilige hechting

Bowlby ging er echter van uit dat elk kind ook als volwassene diep van binnen wel die behoefte heeft. Hij zei bijvoorbeeld:

[..Afhankelijkheid is een aangeboren, gezond deel van ons mens-zijn en niet iets waar we overheen groeien…]

Sue Johnson, de grondlegster van Emotionally Focused Therapy, realiseerde zich dat de behoefte aan een veilige hechting bij elk mens aanwezig is en vertaalde de theorie van Bowlby naar partnerrelaties.

Van onveilig gehecht naar veilig gehecht

Haar ervaring is dat onveilig gehechte relaties in de jeugd niet hoeven te leiden tot onveilig gehechte relaties als volwassene. Soms omdat volwassenen zelf al het nodige werk hebben verricht via persoonlijke ontwikkeling en therapie. Soms omdat stellen in relatietherapie gingen zodra ze vastliepen. Het voordeel van relatietherapie is dat je het niet alleen hoeft te doen. Je doet het samen. Ze gaat hierbij wel uit van monogame relaties, waar geen geweld of verslaving in voorkomt.

Situaties die (nog) niet veilig voelen

Zelf merk ik dat bij het openen van relaties onzekere gevoelens de overhand kunnen krijgen. Dit betekent niet meteen dat je onveilig gehecht bent. Het kan wel betekenen dat de situatie voor jou nog niet veilig voelt. Je kan dan hetzelfde gedrag vertonen als dat je bij angstige of juist vermijdende hechtingsstijlen ziet. Dit is niet raar, of vreemd of onvolwassen. Dit is in mijn ogen normaal gedrag, dat past bij een situatie die nieuw is en waar je bang bent veel te verliezen. Met andere woorden: gedrag dat past bij een situatie die nog niet veilig is.

Vertrouwen en kwetsbaarheid

Naarmate het vertrouwen in je partner en jezelf groeit, zal je merken dat dit soort gevoelens weer zullen verdwijnen. Veel stellen in een open relatie praten veel met elkaar. Veel intenser. Veel opener. Er komt in het begin misschien meer aanvallend of vermijdend gedrag, maar al gauw komt er ook meer kwetsbaarheid. Er wordt eerlijker gesproken over wat er werkelijk gevoeld wordt. Er wordt ook meer steun en geruststelling gegeven en ook gevraagd.

Bij ons merk ik, dat we ons geen van beiden meer groot houden, ook al moeten we soms blozen van de kwetsbaarheid dat we laten zien. De moed die we tonen om de kant van onszelf te laten zien – waar we zelf een oordeel over hebben – maakt dat het kostbaar is. En verbindend.

‘En, hoe was het?’
‘Ja, ze is leuk. Hoe was het voor jou?’
‘Wel goed. Blijf je de volgende keer slapen?’
‘Ja, ik denk het wel.’
‘Fijn.’ Als ik weet dat mijn man ’s avonds nog thuiskomt, heb ik de neiging om te gaan wachten. Tegenwoordig doe ik dan rotklusjes, zoals de administratie. Maar dat voorkomt niet dat ik op de klok zit te kijken. Als alles een beetje gesetteld is, is het voor mij fijner als hij de hele nacht wegblijft.

‘Mag ik een foto van haar zien?”’ Dit is bij ons altijd een spannende vraag. Foto’s kunnen voor gedoe zorgen.
‘Weet je het zeker?’ Hij heeft mijn minnaar nog nooit gezien. Wil hij ook niet. Dan wordt het allemaal te beeldend voor hem.
‘Tuurlijk.’ Voor mij zegt een beeld soms meer dan duizend woorden. Mijn man pakt zijn mobiel en scrolt wat. Ik kijk in het gezicht van een lieve vrouw met pretoogjes.
‘Ze is lief.’ Ik zie het. Dit is een fijne vrouw. Zij zal niet alleen een vriendin van hem zijn, maar ook van onze relatie.

Herkennen jullie je hechtingsstijl uit je jeugd? Welke fijne dingen neem je mee bij het opvoeden van je eigen kinderen? Welke aspecten juist niet? Herken je de hechtingsstijl uit je jeugd ook terug in je relatie?

Rhea Darens
EFT-relatietherapeut