Auteursarchief: Rhea Darens

Mag een (open) relatie ook moeilijk zijn

“En werkt dat nou? Een open relatie?” Ik zit op een terrasje met een programmamaakster voor tv, die wat meer achtergrond informatie over open relaties wil. De zon schijnt, het programma is boeiend, maar er zit een ethische kant in, waar ik mijn vraagtekens bij heb. Even sta ik met mijn mond vol tanden. 40% echtscheidingen als het gaat om eerste huwelijken, ongeveer 75% van tweede huwelijken binnen drie jaar. Als een vliegtuig dit percentage van neerstorten had, bleef iedereen veilig met zijn voeten aan de grond. Toch is er niemand die vraagt “En werkt dat nou? Een monogame relatie?” Tegelijkertijd is het fijn dat iemand oprecht het gesprek hierover aangaat.

“Wat bedoel je, met werkt het? Dat we vrolijk en blij, zonder jaloezie en gedoe een open relatie kunnen hebben?”

Ze knikt. “Nee in dat geval werkt het niet. Gedoe is een onderdeel ervan, dat vroeger of later de kop op steekt. De vraag is in mijn ogen niet hoe we dit kunnen voorkomen, maar eerder hoe we ermee om kunnen gaan.”

Duurzame relaties zijn monogaam en ook non-monogaam

“En ze leven nog lang en gelukkig”….en monogaam. We zijn er mee groot gebracht. Toch zijn het aantal langdurige relaties, dat de hele relatieduur strikt monogaam is geweest, op één hand te tellen. In veel relaties is er een non-monogaam moment geweest bij tenminste één van de partners. Vreemdgaan komt het meest voor, maar daarnaast kiezen ook steeds meer stellen om al dan niet tijdelijk hun relatie te openen.

Een aantal jaar geleden zag ik de film Snow White and the Huntsman. Hier waren twee mannen verliefd op Sneeuwwitje: de prins en de jager. Aan het einde was voor mij niet helder of er een keuze was gemaakt. Deze film werd geen kaskraker, maar was daardoor niet minder interessant.

Ook in de media merk ik dat er steeds meer aandacht komt voor alternatieve relatievormen. Zoals bij journaliste Inge Kramp die mij interviewde voor Zicht Op en de Optimist. In deze blog vinden jullie haar artikel terug. Ik zou het leuk vinden om te horen, hoe jullie hierover denken.

Een relatie hebben: Mag het moeilijk zijn? Door Inge Kramp

Verliefd, verloofd, getrouwd. Het klinkt als een sprookje en in het begin is dat het vaak ook. We leren iemand kennen, krijgen vlinders in de buik en willen de rest van ons leven samen delen. Trouw tot de dood ons scheidt. Zo mooi als de beginjaren vaak zijn, zo beknellend kan een relatie naar mate de jaren vorderen gaan voelen. En wat doe je dan? Kies je voor een scheiding? Meld je je aan op Second Love? Ga je in therapie? Relatietherapeute Myra Rhea Darens begeleidt in haar praktijk zowel monogame als non-monogame stellen. ‘Voor welke relatievorm je ook kiest, lastige periodes horen erbij. De vraag is of dat mag; mag het moeilijk zijn?’

In je relatietherapiepraktijk werk je met zowel non-monogame als monogame stellen. Begeleid je ze op dezelfde manier?

‘Ja. Mijn focus ligt op het versterken van de vaste relatie, zodat die weer veilig, hecht en verbonden is. Ik maak in alle gevallen gebruik van de EFT-methode van Sue Johnson. EFT (Emotionally Focused Therapy-red.) is een goede manier om emotionele verbondenheid te creëren. Mensen komen bij mij ten tijde van crisis. Bij monogame stellen komt het een enkele keer voor, dat ze alleen in therapie gaan om het uit te maken. Maar de meeste stellen, komen om te onderzoeken hoe ze zo vast konden lopen en of ze elkaar weer kunnen vinden. Ergens is het gevoel van veilig met elkaar verbonden zijn in het geding gekomen.

Dit kan leiden tot een angst om elkaar kwijt te raken. Als reactie hierop, halen we alles uit de kast om onszelf in veiligheid te brengen. De een trekt zich terug, de ander gaat van zich afslaan. Vaak met onbegrip, verwijten en ruzies als gevolg. Het is de kunst om zicht te krijgen op de strategie die je inzet wanneer je je onveilig voelt. Ben jij een aanvaller en ga je het gevecht aan? Of ben je een vermijder en probeer je problemen te ontkennen en klein te maken?

Zien wat je doet is stap één. Voelen welke pijn daar onder zit en deze durven delen met je partner is stap twee. De laatste en onmisbare stap is de ervaring opdoen dat je partner er voor je wil zijn. De troost en compassie die wordt geboden op het moment dat de je op je kwetsbaarst bent, biedt toegang tot verbinding. “Ben je er voor me als ik je nodig heb?” willen we weten. Vertrouwd raken met de eigen emoties en de bereidheid hebben om aanwezig te blijven bij de emoties van de ander zijn de basis voor een veilig verbonden relatie. Hoeveel ruzies, moeilijkheden en uitdagingen er ook voorbij komen, er is vaak een weg terug naar verbinding. Een weg terug naar elkaar.’

Wat maakt het goed houden van een relatie zo moeilijk?

Langdurige relaties zijn niet altijd eenvoudig. De kans op een scheiding is volgens het CBS op dit moment 40%. Als je zou weten dat er 40% kans is dat een vliegtuig neerstort, zou je er dan instappen? Geen haar op je hoofd! Maar dat 40% van de relaties eindigt in een scheiding is voor niemand reden om er niet aan te beginnen. Er is een intrinsieke behoefte aan een diepere verbinding met een ander. Tegelijkertijd zullen de meesten van ons meer dan één relatie in hun leven hebben. De een kiest voor seriële monogamie (scheiden), de ander voor vreemdgaan en weer een ander voor een open relatie. Wat mij betreft is het een niet makkelijker of beter dan het ander. Een relatie beëindigen is pijnlijk, vreemdgaan kan tot een vertrouwensbreuk leiden en een open relatie is ingewikkeld. Fussy periods maken deel uit van het leven. Het is de kunst om dat te accepteren en ermee te leren omgaan.’

Wat bedoel je met fussy periods?

‘Rommelige perioden. Tijden waarin het lastig is. Waarin je je niet lekker in je vel voelt, je vastloopt in je werk of het niet stroomt in je relatie. Elke relatie heeft hier vroeger of later mee te maken. Blijkbaar horen rommelige fasen bij het leven en is het misschien zelfs nodig om te kunnen groeien. De vraag is, hoeveel ruimte daarvoor is in een maatschappij met een grote focus op geluk. Dit noem ik weleens de “tyranny of happiness”. We zetten massaal zo in op het najagen van geluk, dat we voorbij gaan aan de realiteit. Die is veel weerbarstiger. Fases waarin we het niet weten, stomme dingen doen, wat proberen, falen of ons schamen, horen óók bij het leven. Het delen van eerlijke en kwetsbare verhalen zou kunnen helpen, om tegenslag in een perspectief te plaatsen. Niet alleen verhalen van onze leeftijdsgenoten, ook van de generatie boven ons. Al jaren probeer ik in contact te komen met ouderen die in de jaren ’60 en ’70 een open relatie hadden. Ouderen die de moed hebben om deze ervaring met mij te delen. Het is me nog niet gelukt. Het onderwerp wordt als pijnlijk gezien. Wellicht speelt ook mee, wat een oudere dame me vertelde: dat haar generatie niet had leren praten. Misschien is leren praten over en leren luisteren naar kwetsbare verhalen een vaardigheid die we samen nog moeten leren. Er valt veel bij te winnen. Door meer open te zijn en steun te vinden bij elkaar wanneer het lastig is, geven we onszelf de mogelijkheid vaardigheden te ontwikkelen om om te gaan met pijn en verdriet.’

Je schreef het boek ‘Een open relatie, niet voor watjes, over (on)veiligheid in de liefde’. Waarom moest dit boek er komen?

‘Met mijn boek wil ik mensen met een open relatie een hart onder de riem steken. Een open relatie is topsport bedrijven. Je komt jezelf tegen, ervaart pijn, voelt je kwetsbaar en bent soms misschien zelfs wanhopig. En dat is niet erg. Sterker nog; het hoort erbij. Ik hoop dat dit boek stellen helpt om zichzelf toe te staan met alles wat voorbij komt. Ja, het mag moeilijk zijn; dat is de boodschap.’

In je boek ben je heel open over de ruzies, het ongemak en de pijnlijkheden in je eigen relatie. Ook vertel je dat je man en jij twee relatiecrises hebben doorstaan. Wat maakt dat jullie nog steeds kiezen voor non-monogamie?

Ik denk, omdat het nog steeds meer oplevert dan dat het kost. Voor mij is dit een hele inspirerende fase in mijn leven en het blijft boeien. Dat we door de stormen hebben weten te zeilen helpt daarbij. Zoals ik het zie; of je nou kiest voor een open relatie of een monogame relatie, ergens zul je in een storm terecht komen. En niet één keer, waarschijnlijk vaker. Dan kun je maar beter leren zeilen, toch? En het gekke is, juist in de pijn van de storm komt de verandering. “First we suffer, than we learn, than we change” zei Rumi al’.

P.S. mocht je naar aanleiding van dit artikel iemand weten die in de jaren ’60 en ’70 een open relatie had, of ben je een kind van iemand die in de jaren ’60 en ’70 een open relatie had, neem dan gerust contact op met info@openrelatie.nu

P.P.S mocht je naar aanleiding van dit artikel behoefte hebben aan relatietherapie, neem dan ook gerust contact op.

Met vriendelijke groet,

Rhea Darens

Gevorderd EFT-relatietherapeut

Flirten in een open relatie

T. had altijd een scherpe blik welke mannen mij leuk vonden.

“Die daar. Let maar op. Als hij straks langsloopt, werpt hij een blik op je.”  Twee seconden later “Zie je wel.” Waarna ik diep in mijn stoel wegzonk van ongemak. Ik zag nooit wat, wilde ook niets zien, maar na twee jaar daten op internet, merkte ik dat ik toe was aan een andere vorm en dat het hoog tijd werd, dat ik wel leerde kijken.

Strakke jeans, haar los, stoere jas. Misschien zit mijn toekomstige liefde wel hier bij de cursus Flirten in Utrecht. De cursus is goed. De uitleg is helder en wordt gelijk in de praktijk toegepast. Ik flirt met mannen van 20 jaar ouder tot 20 jaar jonger. Leeftijd valt weg. Oneffenheden ook. De sensuele sfeer blijft. Door het oefenen ervaar ik niet alleen hoe eng, maar vooral hoe ontzettend leuk flirten is.

Flirten is meer dan alleen versieren, het is contact maken. Beter gezegd: contact durven maken.

De laatste oefening breekt aan. Eén voor één moeten we naar iemand van het andere geslacht lopen en een magische zin in hun oor fluisteren. Seconden na seconden tikken weg en ik voel me het meisje dat bij gym het laatst gekozen wordt. Even knipper ik het prikkende gevoel achter mijn ogen weg, terwijl ik als laatste vrouw de kring rondkijk. Ik knipper nog een keer en een subtiele grijns trekt over mijn gezicht. Er is niet één man over, het zijn er twee.

Het is showtime!

Ik recht mijn rug, gooi mijn haren in mijn nek en kijk de eerste man diep in zijn ogen. Tergend langzaam loop ik op hem af.

Flirten in het wild: artikelen, boeken en cursussen

In deze tijd van #metoo zou je bijna vergeten hoe fijn flirten kan zijn. Om te ontvangen is strelend voor je ego. Je voelt je mooi en gezien. Om te doen is stoer en spannend. Okay, doodeng is misschien een beter woord. Zeker als je het niet eerder gedaan hebt.

Een mooi artikel over flirten is geschreven door Kate Fox zie http://www.sirc.org/publik/flirt.pdf. Het geeft meer inzicht in

  1. waar je het best kan flirten (de racetracks in Engeland schijnt “the place to be” te zijn. Hoe dat in Nederland zit, stond er niet bij)
  2. Met wie we het best kunnen flirten: mensen die net zo aantrekkelijk zijn als jezelf. Let wel: aantrekkelijk is iets anders dan mensen die net zo mooi zijn als jij. Een minder mooie man met uitstekende flirtskills…..
  3. Hoe je flirt, van onschuldig met iedereen, tot serieus met degene op wie je echt je oog hebt laten vallen. Belangrijk is, dat we ons allemaal realiseren dat onze interpretatie van onschuldig en serieus verschillend kan zijn. Wees dus alert op signalen van ongemak bij de ander.

Een stel in mijn praktijk had nog als tip de versiercursus van Geert op www.versiercursus.com Hier moet je wel voor betalen. Ik hoor graag jullie ervaringen als je deze doet.

En mocht je het daadwerkelijk willen oefenen, dan is de versiercursus van Singlecoaching in Utrecht een aanrader: https://singlecoaching.nl/ Zelfs als je niet singel bent. Ook hun nieuwbrief behandelt elke keer weer een leuk onderwerp.

Flirten in een open relatie

Als je in je open relatie geen tweede liefde hebt en je wil het wel, dan helpt het als je leert flirten. En ja, zelfs na je veertigste kun je dat nog leren. Dat is het mooie van een open relatie, dat je uitgedaagd wordt, vaardigheden te ontwikkelen die je eerder niet had. Je groeit erdoor. Je wordt rustiger, zelfverzekerder en loop je een keer een blauwtje, dan is je partner er om je op te vangen.

Zelf merk ik dat ik kan genieten van het flirtgedrag van mijn geliefde. Met nieuwsgierigheid en bewondering kan ik dit gadeslaan. Mits het niet te overheersend is. Van mijn man kan ik het niet hebben. Als hij met mij is, vind ik het prettig om te merken dat hij ook echt voor 100% met mij is. Zelf flirt ik nooit met anderen als ik met een geliefde of met mijn man ben.

Toch zijn er genoeg stellen die het leuk vinden om te zien, hoe hun partner een ander versiert. Met name in de biseksualiteit is dat bij veel heteroseksuele stellen geen bedreiging.

Uitgelaten verlaten we de trainingsruimte. Buiten lachen en kletsen we na. De adrenaline giert nog door ons lijf. Dit was én spannend én ontzettend leuk.

“Gaat iemand nog even mee uit? Kijken of het werkt?” gooi ik in de groep. Het effect had niet misstaan in een film van Monty Python. Ineens kijkt iedereen naar de grond, rommelt in een tasje, of begint in de lucht wat te zoeken.  “Nee, eh, nee, nee.” Klinkt het mompelend in koor. Woorden als afspraak, moeder, kind, werk tuimelen wat onsamenhangend over elkaar heen. Binnen vijf minuten is iedereen weg.

De trein is mijn volgende doel en de timing is perfect. Propvol met een halve minuut voor vertrek. Ik wurm me naar binnen en kijk verwachtingsvol om me heen. Mijn streven is oogcontact maken en het maakt me niet uit met wie. Jong, oud, man, vrouw. Gewoon om te oefenen. Ik kijk en zij doen dat ook. Op hun mobiel. Allemaal. Waarschijnlijk op een datingsite op internet, flitst het door me heen.

Gelukkig laat mijn troefkaart het nooit afweten.

“En hoe was het?” vraagt mijn man. Ik kijk hem diep in de ogen. Met een zachte stem zei ik: “Zal ik jouw laten zien, wat ik geleerd heb?”

En wanneer heb jij voor het laatst met iemand geflirt? Of iemand met jou? Nog goede do’s and don’ts tips? Zoals altijd, ben ik heel benieuwd naar jullie ervaring.

Met lieve groet,

Rhea Darens

Gevorderd EFT-relatietherapeut

Een open relatie draait om zorg, niet om principes

“O, mijn date kan niet door de week afspreken. Alleen dit weekend. Ik dacht eraan om zaterdagochtend met hem te gaan hardlopen en ergens te ontbijten. Jij bent dan toch sporten.” Mijn man kijkt me fronsend aan.

“Zaterdagochtend?”

“Ja, dan ben je er toch niet. Hoe laat ben je terug, dan zorg ik dat dan terug ben.” Het weekend houden we altijd vrij voor het gezin en nu de kinderen één voor één het huis verlaten, is het weekend er vooral voor elkaar. Zaterdagochtend is mijn man altijd de hele ochtend weg, dus wat maakt het uit als ik dan even afspreek?

Mijn man is even stil.

“Vind je het goed?”

“Nou, voor iemand die altijd zo strikt is met de afspraken, vind ik wel dat je heel makkelijk over deze afspraak van ons weekend heen stapt.” Oeh, die komt aan. Ik voel de pijn in mij opvlammen. En de woede.

“Voor iemand die deze afspraken onzin vond, toen ze voor hem golden, vind ik dat je wel heel streng bent als ik ook één keertje afwijk.” Met verhitte gezichten kijken we elkaar aan. Onze hersenen staan op z’n scherpst om binnen een milliseconde een argument of tegenargumenten af te vuren.

Bagatelliseren, overdrijven en principes leiden tot verwijdering

Eén van de valkuilen binnen non-monogame relaties is, dat de discussie niet meer gaat om zorg voor elkaar, maar om het recht voor jezelf. Bagatelliseren of overdrijven zijn de meest gebruikte vormen om ons gelijk te halen, gevolgd door principiële argumenten.

Een greep uit de argumenten die ik hoor in mijn praktijk:

Ik mag toch wel even een biertje drinken met iemand?
Lees: geliefde, ex-geliefde, ex-partner, te leuke collega.

Hoezo kunnen we geen open relatie hebben? We zijn toch geen bezit van elkaar?
Alsof een relatie een bal is. Een bal waarmee samengespeeld moet worden. Een relatie is echter geen bal, het gaat om vriendschap. Aangezien de meeste non-monogame relaties monogaam begonnen, was de belofte exclusieve vriendschap. Jij wil van die afspraak afwijken. Hoe pak jij dat aan?

Mag ik dan niet 10% van mijn leven inrichten zoals ik dat zelf wil?
Net zoals je niet een beetje zwanger kan zijn, zo kun je ook niet een beetje een non-monogame relatie hebben. Of je hebt een monogame relatie óf je hebt een non-monogame relatie. Er is geen 10%. De impact op je partner, en ook op jou, is eerder 100%.   

Is echte liefde niet, dat je elkaar die ruimte gunt?
Het is meestal geen gebrek aan liefde dat er een nieuwsgierigheid is naar een ander. Het is net zo min een gebrek aan liefde, als je merkt dat je dit pad niet in kan gaan. Ruimte wordt niet gegund, het kan verdiend worden, mits de situatie veilig genoeg voelt. Ben je bereid hier moeite voor te doen?

Ethics of justice versus the ethics of care

Van oudsher draaide de focus bij morele kwesties om rechtvaardigheid, ‘the ethics of justice’. Kohlberg was een belangrijke speler in dit veld. De zorg voor wie hulp nodig heeft (Ethics of Care), bleef hierin onderbelicht. Dankzij Gilligan werd dit alsnog op de kaart gezet.

Dit spanningsveld is ook binnen open relaties. Degenen die verliefd zijn en hun relatie willen openen, willen zowel eerlijk zijn als het verliefde kunnen uitleven. Principes kunnen de overhand krijgen: je leidt je leven maar één keer, dan mag je toch wel het recht hebben daar op je eigen manier invulling aan te kunnen geven? Deze principes klinken logisch als jij verliefd bent, maar die kunnen verdampen als je partner ineens ook een leuke geliefde krijgt. Zeker als de relatie met jouw geliefde ondertussen is uitgegaan of in een sleur raakt. Je kan dan dezelfde angst en onzekerheid voelen, die jouw partner ervoer. Dan merk je hoe waardevol het is, als er in deze zee van verlangens, nog steeds rekening wordt gehouden met jou.

Erkenning en zorg leiden eerder tot verbondenheid

Het gesprek verloopt beter als niet de principes maar de zorg voorop staan. De gedachte is vaak dat de partner die overrompeld wordt met het voorstel voor een open relatie, bang is om verlaten te worden. Het vraagstuk: ben je er voor mij als ik je nodig hebt, speelt echter een net zo grote rol. Het helpt als je laat zien, dat je er onvoorwaardelijk voor je partner bent en dat je begrijpt dat de overgang van een veilige en monogame relatie, naar een meer onveilige non-monogame relatie beangstigend kan zijn. Een gesprek waarin je kan aangeven dat je het zelf ook ongemakkelijk vindt. Dat je je misschien schuldig voelt naar je partner en dat je niet weet hoe je dit goed kan doen. In deze kwetsbare en eerlijke gesprekken ontstaat meer ruimte voor erkenning, liefde en troost. Het helpt in de zoektocht hoe je het voor elkaar goed kan doen.

“Sorry. Het ligt aan mij.” Ineens zie ik mijn gedrag. Ik vond het eng om te vragen, wist dat mijn man er moeite mee zou hebben en probeerde het zo klein mogelijk te houden. Gevolg, daardoor kwam het onder druk te staan en explodeerde het.

“Je wijkt nooit van je regels af. Dat geeft mij het idee dat hij heel leuk is. Té leuk.”

“Hij is ook leuk.” Erken ik. “Het zou fijn zijn als hij mijn nieuwe liefde werd. En je hebt gelijk, dan ga ik aan onze afspraken tornen. Wil je dat ik het afzeg?” Ik meen dit oprecht. Een open relatie is niet makkelijk. Niet voor de primaire relatie, waarin je je partner moet delen met leuke geliefdes en niet voor de secundaire die zich, in enige mate, zal voegen naar de afspraken die het geheel goed houden.

“Nee. Tuurlijk niet. Ik wil ook, dat jij elke week weer naar een geliefde kan. ” Mijn man is stoer. “Mits….”

“Tuurlijk. Dit is eenmalig. Echt.” Stil sta ik voor hem en kijk hem aan. Hij slaat zijn armen om me heen. Het is goed.

Hoe verliep jullie overstap van een monogame naar een non-monogame relatie? Zoals altijd ben ik erg benieuwd naar jullie reacties.

Met lieve groet,

Rhea Darens

Gevorderd EFT-relatietherapeut

P.S. Omdat ik mijn boek speciaal voor stellen in een open relatie heb geschreven, blijf ik die dit jaar promoten: “Een open relatie, niet voor watjes”. Hierin staat het verloop van een open relatie op de lange termijn, de valkuilen en ook hoe je hiermee om kan gaan.

Wat vond je van mijn boek: Een open relatie niet voor watjes

Mijn boek is te bestellen bij bol.com en net zo makkelijk het bij lokale boekhandels. Ook zij bezorgen vaak gratis thuis. (Even een hart onder de riem voor deze beroepsgroep 🙂

Zegt het voort, zegt het voort

Zoals lezers van mijn blogs weten, werk ik onder een pseudoniem. Zo ook dit boek. Anonimiteit en Facebook/LinkedIn gaan echter niet samen. Ik mag hier niet op. Dit betekent dat ik alle hulp kan gebruiken.

Hoe kan je helpen

  1. Geef een mooie review over mijn bij bol.com of bij boekhandels
  2. Mijn boek is als een vaste tweet gekoppeld aan mijn profiel. Like of retweet mijn boek op Twitter: @openrelaties
  3. Vertel over mijn boek op andere fora (FB, LinkedIn, Viva, Polyamorie, maar denk bijvoorbeeld ook bij EFT-Nederland en andere relatietherapeuten, of bij universiteiten. Er is belangstelling dat ik een wetenschappelijke methode toepas bij non-monogame relaties)
  4. En natuurlijk, ga lekker vaak naar mijn website, dat alleen al helpt. Schrijf je ook nog een reactie, is het helemaal top.

En tot slot:

Ik zou het erg leuk vinden om in de reacties te horen wat jullie van mijn boek ‘Een open relatie niet voor watjes’ vonden en of het jullie ook iets heeft gebracht.

Met lieve groet,

Rhea Darens
Gevorderd EFT-relatietherapeut

Aanverwante artikelen

Ga de verbinding aan met Emotionally Focused Therapy

Hechtingsstijlen in een open relatie

Is de mens van nature monogaam?


Verschillen polyamorie, open relatie en swingen

Verschillen polyamorie, open relatie en swingen

[…Bij stellen in een open relatie gaat het alleen om de seks…..]

“Tsssss.” Verontwaardigd lees ik het bericht nog een keer. Het is begin september 2017. In Wenen is een wereldconferentie over non-monogame relaties. De NOS interviewt iemand die misschien wel een non-monogame relatie, maar duidelijk geen open relatie heeft. Ik bel mijn man.

“Er is de komende drie dagen een wereldconferentie over non-monogame relaties in Wenen, daar wil ik graag bij zijn.”

“Hoezo?” De stem van mijn man klinkt ver weg aan de telefoon. Hij staat vast op de luidspreker.

“Ze hebben de definities niet goed. Een open relatie gaat blijkbaar alleen om de seks.”

“Klinkt goed!” Galmt het aan de andere kant.  Ik zucht. “Grapje, schatje, grapje. Het is geen probleem. Ga jij nou maar in Wenen zorgen dat ze de definities goed krijgen.”

Een paar uur later word ik ondergedompeld in een wereldwijde scene die zich bezighoudt met non-monogame relaties. Een antropoloog die onderzoek doet in Sierra Leone, een psychotherapeut uit Rusland, een BDSM-icoon uit de VS. Wetenschappers, schrijvers, activisten, nieuwsgierigen, er is van alles wat. Ik luister, praat, discussieer, wissel e-mailadressen uit. Dan volgt er een middagprogramma, waarin het mogelijk is om voorstellen te doen voor workshops. In de overvolle zaal loop ik met een aantal anderen naar voren met mijn voorstel. Op een groot vel schrijf ik “Creating definitions”.

Het nut van definities

Definities helpen om de materie scherper te krijgen. Het kan stellen ook helpen bij het vormen van hun eigen non-monogame relatie. Het kan relatietherapeuten helpen om inzicht te hebben in pijnpunten die kunnen spelen, binnen de kaders van een non-monogame relatievorm, maar ook bij overgangen van het ene kader naar een andere, zoals bijvoorbeeld bij een overgang van swingen naar open relatie, of van open relatie naar polyamoreus. Als relatietherapeut merk ik hoe weinig kennis er is van non-monogame relaties. Binnen Emotionally Focused Therapy, de methode waar ik mee werk vallen non-monogame relaties onder affaires. En affaires zijn een contra-indicatie. Er is geen onderscheid tussen een stiekeme affaire of om een verhouding/relatie met instemming van de partner.

Er is al veel onderzoek gedaan naar monogame relaties en ook naar de effecten van vreemdgaan.  Maar over consensuele non-monogame relaties en de verschillende varianten hierin, is weinig bekend.

Welke non-monogame relatie past bij jou?

In mijn praktijk heb ik bij non-monogame stellen voornamelijk met deze drie soorten te maken.

Polyamorie Open relaties Swingers
Levensstijl Fase Draait meer om het
spelen in de seksualiteit
Geen onderscheid tussen primaire en
secundaire relaties. Alle partners
zijn gelijkwaardig.
Primaire relatie (partner) staat
op de eerste plaats. De secundaire relatie (geliefde) op de tweede.
Primaire relatie staat op de eerste plaats.
Langdurige intieme relaties met verschillende partners. Langdurige intieme relaties met geliefden. Relaties met geliefden
zijn vaker kortstondig.
Draait om emotionele en seksuele
verbondenheid met de partners.
Draait om emotionele en
seksuele verbondenheid met
geliefden.
Er is geen emotionale
verbondenheid met geliefden, alleen een seksuele.
Emotioneel blijft de pri-
maire relatie monogaam.
Open naar de buitenwereld. Familie en
vrienden weten dat ze ‘poly’ zijn.
Stellen met kinderen, houden de open relatie eerder voor zichzelf, enkele intimi daargelaten. Stellen zonder kinderen zijn meer open. Wisselend.
Open naar de kinderen. Eerlijkheid naar
de kinderen gaat voor.
Kinderen zijn niet op de hoogte
van de open relatie van hun
ouders. Een veilig nest gaat voor.
Kinderen weten het
meestal niet. Ouderschap
en seksualiteit zijn twee
verschillende dingen.

Geliefden, beter gezegd, andere partners, komen thuis over de vloer. Hier wordt soms ook mee samengewoond.
Minnaars en minnaressen
komen niet over de vloer, zo
lang de kinderen thuis wonen.
Wanneer er geen kinderen zijn
kan het wel voorkomen.
Ze ontmoeten elkaar via sites, op feestjes (dit kan
thuis zijn), in clubs of op
cruises.
Jaloezie is een emotie waar je zelf
verantwoordelijk voor bent. Het probleem is van de persoon die dit ervaart. Niemand kan verantwoordelijk zijn voor jouw emotie.
Jaloezie is het gevolg van een
onveilig gevoel in de emotionele verbondenheid. Het is
een gezamenlijke verantwoorde-
lijkheid om die verbondenheid te herstellen.
Jaloezie kan voorkomen, wanneer de partner zich in het spel met een ander verliest, als bijvoorbeeld
in een club de één wel iemand heeft en de ander
niet.
Jaloezie kan uitgeband worden, als je met jezelf aan de slag gaat. Dan kan er zelfs sprake zijn van compersion: je wordt blij als je ziet hoe verliefd je partner op iemand anders is. Jaloezie zal nooit uitgeband worden, maar kan wel gemanaged
worden, door de emotionele ver-
bondenheid te versterken
Jaloezie zal nooit uitge-
band worden, maar kan wel gemanaged worden.
Niemand is elkaars bezit. Meer focus op
vrijheid.
Meer focus op veiligheid. Er is
commitment, loyaliteit en verant-woordelijkheid naar de vaste
relatie.
Er is ruimte om te ‘spe-
len’, maar wel binnen de grenzen wat dragelijk is
voor de partner.
Liefde is loslaten. Liefde is vasthouden.  
Onderscheidend:
via jurisprudentie proberen ze het ouderschap te verruimen, zodat andere partners
ook voogd kunnen worden.
Onderscheidend:
In open relaties zijn stellen open naar elkaar, niet naar anderen. Geheimen zijn een onderdeel van de relatie.
Onderscheidend:
Hier is meer sprake van het gebruik van party-
drugs met een mogelijk
risico op verslavingen.

Het leven is niet zwart-wit

Deze definities zijn misschien wat zwart-wit. Zo is het leven niet. Termen als hiërarchische polyamorie geven aan dat het principe dat iedereen gelijk hoort te zijn, niet door alle partners wordt omarmd. Omgekeerd geven termen als hardere open relaties (bij een crisis gaat het welzijn van de geliefde voor) aan, dat de tweede plaats niet door alle geliefden wordt geaccepteerd. Verder komt swingen in alle gelederen voor. Toch is voor de discussie een heldere kleur kiezen soms interessanter en leerzamer dan een poldermodel.

“En, hoe was het?” Mijn man loopt met twee dampende mokken thee naar onze eettafel. “Begrijpen ze nu eindelijk hoe het zit?” Hij grijnst veelbetekenend.

“Ze deden niets met de uitkomsten van de workshop.” Mopper ik. “Ik was trots op wat wij gedaan hadden en ook heel benieuwd naar de uitkomsten van de andere workshops. Er zaten zoveel boeiende thema’s tussen. Ze deden er niets mee. Er komt zelfs geen terugkoppeling in een nieuwsbrief.”

“Wat nu?” Mijn man leunt achterover en kijkt me aan. Ik neem een slok. Hoe oefen je invloed uit op definities die gangbaar zijn, zonder dat iemand uit die betreffende groep een stem heeft gehad?

“Ik ga een boek schrijven over open relaties. Open relaties zijn achtergebleven in de non-monogame discussie. Ze zijn stiller, blijven liever anoniem, zijn daardoor niet-interessant voor media, omdat media alleen publiceert als er een foto bij zit. Het is ook een realistische groep, die de moeilijkheden in een open relatie aangaat en beseft dat er niet altijd een fraaie oplossing is. Misschien dat een boek over open relaties kan zorgen dat een onzichtbare groep, toch een stem krijgt.”

Mijn man knikt begrijpend.

“Met onze relatie als lichtend voorbeeld in al z’n worstelingen.” Mijn lief verslikt zich en loopt rood aan. We hebben net een tweede relatiecrisis achter de rug. De eerste keer was ik niet trots op mijn aandeel. Deze keer geldt dat voor hem.

“Alle worstelingen?” Schuurt zijn stem. Mijn man kan zich verslikken, vechten voor adem en praten tegelijkertijd. Een golf van verliefdheid spoelt door me heen. Ik knik. Dit is namelijk de kant die je minder hoort bij non-monogame relaties. Maar dit hoort ook bij kennisdeling.

“Je blijft anoniem?” Weer knik ik. Die veiligheid helpt om me zo kwetsbaar mogelijk op te kunnen stellen. Dan knikt mijn man ook. Het is goed.  

Vanzelfsprekend ben ik erg benieuwd naar jullie mening over de definities. En ook: tot welke groep zou jij behoren? Mijn manuscript is af. Op Facebook zal ik een pagina openen en ik zoek nu groepen om hier bekendheid aan te geven. Als jullie tips hebben en mij willen helpen, dan hoor ik het graag.

Rhea Darens

Aanverwante artikelen

Gedumpt worden in een open relatie

“If we are going to become more serious” ik kijk hem schalks van onder mijn wimpers aan “than I have one request”

Hij kijkt me vragend aan.

“That if we decide to part, we will say goodbye.” T. overleed onverwacht in zijn slaap. Hoe mooi dit ook is, de keerzijde is dat ik geen afscheid heb kunnen nemen. Dit zal slijten, maar nu ben ik op dat stuk nog kwetsbaar. Hij kijkt me strak aan:

“Only cowards leave without saying goodbye.”

We zijn een aantal afspraken verder.

“When do we see each other again?” Ik ben een maand weg in de zomer. Hij is aansluitend een maand weg voor zijn werk.

“September it will be.” Hem kennende betekent dit ook twee maanden geen contact. Is onze prille relatie hier wel tegen bestand? Hij stopt bij het station en draait zich naar me toe:

“And what are you up to this week?” Ik slik mijn onrust weg en kijk hem ondeugend aan.

“Next week I’m going to an erotic party.” Een glimlach vormt om zijn lippen.

“I expect a detailed report” zegt hij met een guitige blik. Langzaam groeit er een plannetje in mijn hoofd. Hij verwacht een detailed report? Een detailed report kan hij krijgen.

Na twee weken stuur ik de eerste brief. De eerste uit een reeks van vijf erotische brieven, over mijn avonturen bij een erotisch feest.

 

Gedumpt door lover  en getroost door je partner

Er is een verschil met een vaste relatie en minnaarschap. Met minnaars heb je meestal geen gezamenlijk huis, gezamenlijke rekeningen, kinderen, bezittingen, familie,  etc. Het beëindigen van een relatie is daarmee vaak minder complex, wat niet wil zeggen dat het minder pijnlijk is.

Een ander verschil is dat als het uitgaat met een minnaar in een open relatie, je thuis een partner hebt, bij wie je meestal terecht kunt voor troost en steun. Een partner die soms nog meer beledigd en verontwaardigd is dan jij, dat het uitgemaakt is.

Er is ook een verschil tussen partners in de reactie op ‘gedumpt’ worden in minnaarschap. De één begint gelijk weer te daten. De angst om als enige in een open relatie niemand te hebben, overheerst. Een ander moet moed verzamelen om weer te daten en heeft vooral troost van de partner nodig. Troost dat hij/zij niemand heeft en jij, als partner, wel.

Op welke manier wijs je iemand af in minnaarschap

  1. De slechtste manier blijft: niets meer van je laten horen. Mijn Franse minnaar had op dat vlak gelijk: alleen een lafaard doet dat.
  2. Een app/mail/chat: het lijkt wat mager. Maar na een koffiedate nog een keer afspreken om het uit te maken, is een beetje over-the-top. Bij navraag om mij heen, leer ik dat de meeste mensen na een koffiedate die het niet helemaal is, het liefst een dag later een appje sturen, dat ze het toch niet zien zitten. Omgekeerd ervaren ze dat zelf ook als een fijne manier om afgewezen te worden.
  3. Persoonlijk: Jullie zijn al wat langer samen, hebben seks gehad, dan is het netjes en troostend om het persoonlijk uit te maken. Je laat hiermee zien, dat iemand niet alleen de moeite waard is om een relatie mee te beginnen, maar dat iemand ook de moeite waard is om het mee uit te maken. Hier is moed voor nodig.

Hoe maak je het uit

Het voordeel van een open relatie is dat je het uitmaken kan voorbespreken met je partner. Waar je tegenaan loopt, hoe je het aan wil pakken en de mogelijkheid om te oefenen. Je partner kan vaak aanvoelen of de toon juist is of niet. Soms kan een partner hier geen zin in hebben, of kribbig reageren. Haak dan niet gelijk af. Bespreek dit. Waarschijnlijk maken jullie relaties op een andere manier uit. Of misschien was je partner degene met wie het meestal uitgemaakt werd, waardoor het ook pijn oprakelt. Het is fijn, hier alsnog samen over te kunnen hebben.

Hieronder wat tips op een rij:

  1. Hou het kort en bondig en respectvol. Je vindt de persoon aardig en hebt het fijn gehad, maar het is toch niet wat je zoekt. Dus je bent gekomen om afscheid te nemen en dat wilde je persoonlijk doen (als je kiest voor een persoonlijke variant).
    – Ga je niet verdedigen (ik kan er niets aan doen)
    – Ga niet aanvallen (het komt door jou)
    – Creëer ook geen situatie waarbij het bijna lijkt dat het erger voor jou is dan voor degene die afgewezen wordt (dat jij getroost moet worden, terwijl jij het uitmaakt) en
    – Creëer ook geen situatie, waarbij de ander het zelf moet gaan raden (hang yourself).
    Wees moedig, lief en houd het kort.
  2. Vang je geliefde op. Dat je minnaar of minnares boos of verdrietig is, is legitiem. Laat de ander praten en luister hiernaar.
  3. Weet ook wanneer je het af moet ronden en weg moet gaan. In het verdriet en de pijn die kan ontstaan, kunnen een eindeloze reeks waarom-vragen en ‘maar kunnen we niet…’. Wees duidelijk. Het is afgelopen en dat blijft zo. Eventueel kun je na een week nog even bellen hoe het gaat. Ook dit hangt weer af van hoelang de relatie heeft geduurd. Er is een groot verschil of je een paar jaar minnaars bent geweest of een paar weken.
  4. Kunnen we vrienden blijven? In vaste relaties is dit soms lastig. Als er kinderen zijn, zijn partners gedwongen om een goed nahuwelijk te hebben. Maar als er geen kinderen zijn, kan het contact ineens teveel zijn. In minnaarschap gaat het vaker om een intieme vriendschap die opgebouwd wordt. Een intieme vriendschap, die na het uitgaan en het verwerken hiervan, over kan gaan in een vriendschap.

Na de eerste brief hoorde ik niets. Hij had het druk, dat wist ik.

Na de tweede brief hoorde ik weer niets. Voor het eerst twijfelde ik. Zou ik gedumpt worden? Ook dat had ik nooit eerder meegemaakt. Maar dat zou hij dan zeggen… toch? Ik moest me niet zo gauw uit het veld laten slaan.

Na de derde brief maakte ik me zorgen. Zou hij dood zijn? Mijn eerste minnaar overleed na 6 jaar, de tweede binnen 6 maanden. Hoe leg je dat uit bij een volgende date? Ik googlede op hem. Zag dat hij niet 4 jaar jonger was dan ik, maar 5 jaar ouder. Dus hij zocht vrouwen die jonger waren dan ik? Mmm. Ik surfde verder. Hij leefde. Een intense opluchting spoelde door me heen, toen viel de rauwe waarheid als een dakpan op mijn hoofd. Ik zou hem nooit meer zien.

Hij was weggegaan, zonder afscheid te nemen.

De vierde brief was pure vernedering. Een wanhopige poging om een reactie uit te lokken. Een wanhopige poging om gedumpt te worden. Mijn man stond naast me. Ik zag de pijn in zijn gezicht. Hij begreep het niet. Zo kende hij me niet. Zelfs ik herkende mezelf niet. Maar deze persoon ben ik ook. Ik heb kunnen ervaren wat wanhoop met je kan doen. En misschien was deze pijn wat nodig was om los te kunnen laten.

Want de vijfde brief….die hield ik voor mezelf.

Van elke relatie leer je. Je ontdekt nieuwe kanten van het leven en ook in jezelf. Zoals ook met deze relatie. De stress die ik sinds T.’s  overlijden had, als iemand niet op een appje reageerde is helemaal weg. Als iemand niet reageert, wil dat niet zeggen dat hij of zij dood is. Het wil zeggen dat hij druk is of geen bereik heeft. Dat iemand het vergeten is, of juist nog nadenkt. En soms wil het zeggen…. dat iemand mij niet wil en te laf is om dat te zeggen.

Het zal een half jaar duren, voor ik weer ga daten. Je kunt misschien wel klaar zijn voor een nieuwe liefde, maar dat wil nog niet zeggen, dat je klaar bent voor tegenslagen. Ook dat leerde ik.

En… zijn jullie weleens wanhopig geweest in de liefde? Hebben jullie je weleens vernederd? En met wie is weleens op een hele mooie manier uitgemaakt?

Zoals altijd ben ik benieuwd naar jullie verhalen.

Met lieve groet,

Rhea Darens

Gevorderd EFT-relatietherapeut

Aanverwante artikelen:

Kwetsbaarheid maakt een open relatie sterk

Negatieve gedachten loslaten in een open relatie

Hoe wraak de balans in je (open) relatie kan herstellen

Let’s talk about sex oftewel praten over seks

“Okay, mon cherie” ik schraap mijn keel. De vorige keer hadden we voor het eerst seks. Sommige aspecten waren absoluut plezierig, maar op andere vlakken voelden we elkaar nog niet aan.

“We need to talk about sex.” Mijn nieuwe liefde is Frans en we spreken Engels. Het gesprek dat we nu gaan voeren, kregen we echter niet bij onze Engelse les. Mijn handen voelen een beetje klam. Hij is leuk en ik wil het graag leuk houden.

“Sounds good!” Hij heeft er zin in. Een nieuwe minnares die over seks wil praten. Wat wil een man nog meer.

“You see, we need some finetuning.” Zijn blik verandert van blijde afwachting, naar verward, naar fronsend.

“But we made love in a beautiful, passionate way!” Dat hij het zo fijn ervaren heeft, streelt me. Tegelijkertijd mis ik door deze opmerking de geruststelling dat hij open staat voor dit gesprek. Dapper ploeter ik door en leg hem uit, hoe seks voor mij eruit ziet. Wat ik fijn vond met hem, maar ook wat ik miste. Dat sex voor mij  inclusief een orgasme is. Niet zonder. Zo’n gesprek is hij duidelijk niet gewend.

“Can’t you do it yourself?” Hij schuift wat zenuwachtig over het bed.

“Ofcourse I can. But I enjoy it when my lovers can give me an orgasm too.” Er valt een stilte.

“I do feel some pressure here!” mompelt hij. Ik gluur naar beneden en zie hoe zijn montere Eifeltoren, toch wat meer op de toren van Pisa begint te lijken. Hij laat zich echter niet uit het veld slaan.

“Then you will need to show me!”  Ik voel hoe mijn wangen rood worden. Touché!

Plezier in seks

Ellen Laan en Rik van Lunsen hebben een prachtig boek geschreven met de kort en bondige titel “Seks”.

In dit boek wordt Seks in al haar aspecten beschreven. Historisch, biologisch, sociologisch, psychologisch,  en ga zo maar door. Het is geen zelfhulpboek. Het legt seks uit. Het ontrafelt of weerlegt mythes, dogma’s, aannames aan de hand van jarenlang onderzoek, verhalen en ervaringen uit hun praktijk. Het doel? Dat seks iets is, waar we plezier aan mogen beleven, een heel leven lang, en dat we hierin mogen blijven leren en ontdekken.

Wat feiten over seks op een rij:

  1. Plezier in seks. Dit gaat niet altijd vanzelf. Het betekent dat je erover zal moeten praten.
  2. Dat je opgewonden moet zijn om fijne seks te hebben en dat we onszelf daarin niet hoeven te censureren. Erotische fantasieën? Voel je vrij. Je doet niets slechts of fout en niets is raar. Het is geen werkelijkheid. Het is een fantasie. Je hoeft je er niet voor te schamen en je hoeft het ook niet met je partner te delen. Je hoeft er alleen maar van te genieten.
  3. Libido verdwijnt niet bij vrouwen als ze ouder worden. Vrouwen hebben hooguit meer tijd nodig om opgewonden te raken.
  4. 50% van de vrouwen ervaart weleens pijn bij het vrijen. De helft hiervan vindt dat normaal. De meesten geven dit niet aan. Als een vrouw niet opgewonden is, kan het pijn doen. Seks is echter geen kwestie van even doorbijten, dames. Als het niet fijn is geweest, heb het er dan over. En heren: vraag ernaar en vraag door!
  5. 25% van de vrouwen heeft weleens een orgasme gefaked, net als 16% van de mannen! Bijvoorbeeld omdat ze niet weten hoe ze de vrijpartij moeten beëindigen.
  6. Dat gelijktijdig klaarkomen een olympisch doel is, dat eerder uitzondering dan regel is. Fijn dat je je als man kan inhouden met klaarkomen. Daardoor gaat het tempo in het vrijen wat meer gelijk op. Maar als je partner het gevoel heeft, dat je op haar zit te wachten, kan het ook een druk leggen. Daarnaast betreden we op het punt van klaarkomen een soort solofase, waarin het lastig kan zijn om je zowel op de ander als op jezelf te concentreren. Dus nogmaals, gelijktijdig klaarkomen is leuk als het gebeurt, maar maak het geen hoofddoel.
  7. Dat de clitoris niet een klein knopje is. Het geheel bestaat uit een top met twee zwellichamen die ongeveer 10 centimeter lang zijn. Vandaar dat penetratie voor vrouwen erg lekker kan zijn, al zullen niet alle vrouwen hierdoor klaarkomen. De meesten hebben daarvoor een clitorale stimulatie nodig. Dus mannen: geen stress als je al bent klaargekomen. ‘Magic fingers’ en ‘tongue studs’ zijn goud waard, net als eventuele leuke speeltjes. Voel je beiden vrij hierin.
  8. Dat een orgasme het beloningssysteem activeert, wat het plezier in seks versterkt. Tuurlijk, als een orgasme een verplichting wordt, met daaraan gekoppeld een gevoel van falen (vaak voor beide partners) als het er niet is, wordt dit een stressfactor. Dat is niet de bedoeling. Praat hier samen over. Maar nooit een orgasme hebben en je hier bij neerleggen, is het andere uiterste.

 

Seks bij minnaars en minnaressen, maar ook in (monogame) relaties waar lang geen seks is geweest, is soms opnieuw leren

In mijn praktijk merk ik, dat monogame stellen die al maanden of jaren geen seks meer hebben, soms niet weten hoe ze moeten beginnen. Terwijl ze het ontbreken van fysieke intimiteit allebei als een gemis kunnen ervaren. Om de eerste stap te zetten is dan spannend, ongemakkelijk en kwetsbaar. Bij vrouwen speelt soms het gevoel “Wat als het niet lukt (bij mij)”, bij mannen de angst om (weer) afgewezen te worden. Hierdoor kunnen beide partners het idee hebben dat hun partner, geen seks (met hem/haar) wil. Ten onrechte: het is meestal niet het verlangen wat ontbreekt, het is eerder de schroom die overheerst.

Bij open relaties hebben de vaste partners vaak een goed seksleven. Ze vrijen meer, genieten er meer van, ontdekken nieuwe dingen en durven ook meer. Hier is het soms in het minnaarschap opnieuw leren. Je kent je nieuwe liefde nog niet zo goed en je wil niet gelijk met ongemakkelijke gesprekken beginnen. Vaak is dat ook niet nodig. Een kreuntje hier, een beweginkje daar, is meestal genoeg om de juiste richting aan te geven. Maar niet altijd. Soms kom je op een punt dat er woorden nodig zijn. Wees respectvol, stel elkaar gerust en heb de moed om je uit te spreken.

Hier wat voorbeelden op een rij :

  • Durf precies te zijn:
    “Nog even over praten tijdens de seks….dat is lekker tot jij gekomen bent. Maar als het mijn beurt is, is het voor mij fijn om me te focussen.”
  • Geef aan, waar je moeite mee hebt, of waar je tegenop ziet
    “Het kan bij mij soms wat langer duren voor ik klaarkom. Daar kan ik stress van krijgen. Dan gaat het wekkertje in mijn hoofd tikken en verdampen alle geile gedachten als sneeuw voor de zon. Daardoor duurt het nog langer en denk ik, dat het voor jou vervelend wordt. Hierdoor kan ik soms tegen de seks opzien.”
  • Geef aan, waar je geliefde je bij kan helpen.
    “Het is fijn als jij dat weet van het wekkertje in mijn hoofd en het is voor mij nog fijner als jij me gerust wil stellen als het zich voordoet. Zodat ik het gevoel heb dat je hoe dan ook van mij geniet.”
  • Ontdek wanneer je de afstemming in de seks wil bespreken (voor, tijdens, na) en zorg dat er voldoende tijd is om te praten. Maar 12% van de mensen praat met hun partner over seks, terwijl ze ‘het’ daarmee doen. Voorkom dat je het alleen hebt over wat niet goed ging. Besteed net zoveel aandacht aan wat wel fijn en opwindend was.

Dat je aankaart dat iets niet zo lekker ging in de seks, is spannend. “Finetuning” klinkt misschien zachter, het kan nog steeds voelen als falen of als een afwijzing. Dat er ook nog woorden bij komen zoals neuken, beffen, pijpen, vingeren, likken, klaarkomen, clitoraal, vaginaal, glans, eikel, (schaam)lippen binnenste en buitenste, tja, dan kun je het behoorlijk warm krijgen. Humor helpt! Mocht het gevoel van afwijzing, schaamte of falen overheersen, besef dat EFT ook hier van toepassing is. Hierover meer in een volgende blog.

We vinden het normaal dat we leren dansen, schrijven, koken. Maar seks? Dat moet vanzelf gaan. Onzin. Ook seks is leren. Het helpt als je je vertrouwd voelt bij de persoon met wie je dit bespreekt. En…ervaring leert. Hoe vaker je dit soort gesprekken voert, hoe makkelijker het wordt.

“Hoe ging het?” Mijn man weet dat ik er deze keer tegenop zag.
“Hij zei dat hij ‘some pressure’ voelde.”
“En toen?”
“Toen legde hij de bal bij mij en voelde ik ‘some pressure’.”
“En nu?”
“Ik weet het niet. Volgens mij raakte ik een gevoelige snaar. Hij leek opgelucht, toen hij mij vanochtend op de trein zette.”

Mijn man trekt me bij hem op schoot.

“Hij is misschien een beetje geschrokken.” Zijn opmerking troost me. “Dit zegt meer iets over hem dan over jou.” Mijn man is echt de aller-allerliefste. Dan voegt hij er opgewekt aan toe “Maar weet je, als het hem niet lukt, dan doe je het toch gewoon zelf?”

Seks, seks, seks, zo fijn en soms ook zo’n gedoe. Wanneer vind jij het ongemakkelijk in de seks? Heb je het hier samen met je partner/geliefde over? Praat je weleens met je ouders over seks?

Omdat het bijna Valentijn is en natuurlijk omdat ik het zo’n fijn boek vond, verloot ik “Seks” onder iedereen die een reactie bij deze blog plaatst.

Ik hoop dat jullie fijne kerstdagen hebben gehad en dat jullie in het nieuwe jaar maar veel plezier in de seks mogen beleven.

Rhea Darens

Aanverwante artikelen:

Genieten van seks

Seksverslaving en relaties

Seksuele schaamte

Condoomschroom, soa’s en risicogroepen

Daten in een open relatie: je eerste date

Je eerste afspraakje

Ik zit in mijn favoriete lunchroom voor mijn eerste date.

Een sportieve man stapt binnen met twee rackets op zijn rug. Ondanks dat er meerdere tafels leegstaan, ploft hij aan het tafeltje naast me neer, net wanneer ik een paninibroodje bestel. De soep, die ik normaal altijd neem, is op.

“Dat klinkt lekker. Dat neem ik ook.” Zijn lage stem resoneert door de ruimte. Hij zit net iets te dichtbij. Ineens schaam ik me dat ik een sudoku zit te maken. Is dat niet suf? Ik ga stug door, terwijl ik door mijn oogharen naar hem gluur.

Zou hij soms mijn date zijn? Dat kan niet. Mijn date is van mijn leeftijd en heeft bruin haar. Deze heeft grijs haar. Ik ploeter verder op mijn Sudoku. De man naast mij typt wat op zijn mobiel. Mijn date had er allang moeten zijn. Ik kan er niet omheen.

Dit is mijn date.

<Wat een brutaliteit!> schiet het door me heen <dat doe je toch niet? Niet een beetje liegen over je leeftijd, maar een vijftien jaar jongere foto van jezelf bij je profiel zetten. Ik ben heel benieuwd hoe hij zich hier uitpraat! Ik ga het gesprek niet beginnen.>

Driftig pen ik verder op mijn papiertje. De man naast mij maakt een compliment over het eten aan de bediening. Hij is sympathiek. Andere gedachten gaan door mij heen.

Als hij zijn werkelijke leeftijd en foto op de site had gezet, had ik dan wel gereageerd? Tuurlijk niet. Dan had ik hem te oud gevonden. Ik moet hem nageven, het getuigt van lef. Schaamteloos een jongere foto op de site zetten. Schaamteloos naast je date neerploffen. Vervolgens hetzelfde bestellen, wat heel intiem is. Zeker omdat hij zo dichtbij zit. Het geheel is extra spannend,  omdat hij verder niets doet. Hij spreekt me niet aan. Hij dringt zich niet op. Het zorgt voor een zinderende prikkelende sfeer tussen ons. Wat een ervaren oude rot!

Hij groet me en staat op om af te rekenen. Nog steeds zonder een hint of wat dan ook te geven. Dat komt straks via de chat. Wedden?

<Niet gelijk op je mobiel kijken> flitst het door me heen.

De eerste date

Wat trek je aan?

Zal die persoon wel aardig zijn? Zal die jou wel leuk vinden?

Waar spreek je af? Waar ga je zitten?

Ga je wel of niet zoenen de eerste keer?

Daten kan een lekkere spanning met zich meebrengen. In een open relatie kan het ook een balans brengen, als jij niemand hebt en je partner wel. Ook kan het voor begrip zorgen. Je partner begrijpt ineens veel beter hoe het voor jou was, toen hij/zij aan het daten was. Maar omgekeerd doe jij dat ook. Ineens voel je precies wat ze bedoelen dat je in die eerste seconde weet of er een klik is of niet. En geen klik, is geen klik. Hoe leuk het gesprek ook is, het wordt geen tweede liefde. Dat betekent dus verder zoeken.

Houd rekening met het volgende als je gaat daten:

Een aantal aspecten met daten blijven universeel:

  • Spreek af op een openbare plek
  • Chat wat van te voren, bel eventueel ook nog even om iemand stem te horen. Zeker als je als vrouw met vrouwen date, kan het fijn zijn om te horen, dat je date een leuke vrouw is en geen groezelige man.
  • Voel je aantrekkelijk met wat je draagt en zorg dat je lekker (maar niet overdadig) ruikt.
  • Begin met een koffiedate. Een drie gangen menu, kan een heel traject zijn, als je na die eerste seconde al ziet, dat het niets wordt.
  • Wees galant over de rekening. Zelf vroeg ik mannen om op de eerste date naar Rotterdam te komen (mits ze niet te ver weg woonden natuurlijk, anders werd het halverwege), maar als ze kwamen, betaalde ik de rekening. Hoewel…. als de man er dan toch op stond om de rekening te betalen, vond ik dat wel heel erg sexy 🙂

Houd rekening met je partner als je gaat daten

Daten kan ergens ook een vleugje angst en onzekerheid met zich meebrengen in een open relatie. Dit kan vervolgens weer voor conflicten zorgen.

  • Bespreek met je partner het daten. Wat mag wel en wat mag niet? Wat vertel je elkaar wel en wat niet? Vanaf wanneer wil je partner aangehaakt worden, vanaf de eerste chat, of pas als er een afspraak is? De eerste keer wel of geen seks? En als er wel seks is, waar wel en waar niet. De een heeft er geen moeite als het bij hun thuis is, de ander moet daar niet aan denken. Laat je niet hinderen, door dogma’s over hoe het zou moeten zijn. Het enige dat leidend is, is hoe het voor jou, als (niet-datende) partner, makkelijk te dragen is.
  • Check hoe het voor je (niet-datende) partner is. Niet iedereen wordt lyrisch van een verliefde partner. De realiteit is vaak dat hoe leuker de date is, hoe moeilijker dit voor je partner kan zijn en daarmee ook, hoe meer zorg en geruststelling er nodig kan zijn.
  • Ondanks alle afspraken en zorg, kan er toch ruzie ontstaan. Misschien moeten we elkaar soms een beetje pijn doen. Mijn favoriete strategie is om moeilijke gesprekken te beginnen, die van mijn man om moeilijke situaties te creëren. Allebei uitermate frustrerend en het voelt niet als steun. Het hoort erbij. Wees er niet bang voor. Juist dit een plek geven, zorgt weer voor verbinding en dat het veilig voelt.

De man loopt naar buiten. Zodra hij de deur achter zich sluit, pak ik snel mijn mobiel als er voor mij een jongere man verschijnt. Hij is van mijn leeftijd. Hij is slank, gespierd, heeft bruin haar en…. hij lijkt sprekend op de foto van de datingsite.

“Ben jij Rhea?” vragend kijkt hij mij aan. Ondertussen loopt de andere man voor het raam langs. Even houdt hij zijn pas in. Ik kijk naar hem. Hij kijkt naar mij en glimlacht. We hebben een klik. Dit kan niet waar zijn! Mijn blik richt zich weer op mijn date.

“Ja? Ik bedoel, ja! Dat ben ik. ”

“Ik ben Sieb. Ik zat al een tijdje daar achter, maar durfde niet op je af te stappen, omdat je een paninibroodje at. Jij zou toch soep eten?”

Vond jij het daten ook zo spannend? Heb jij weleens gelogen op je profiel? Hoe liep dat af? Wat zijn je beste tips en tricks? En…wat ging er bij jou mis?

Zoals altijd ben ik heel benieuwd naar jullie verhalen.

Met vriendelijke groet,

Rhea Darens

(gevorderd) EFT-relatietherapeut

Aanverwante artikelen

Help, mijn vrouw wil een minnaar!

Moeite met het daten van je geliefde? Voorspelbaarheid helpt!

Hoe manage je jaloezie in een open relatie

Internetdaten voor 40+

Wat doe je als je in de veertig bent en op zoek bent naar een tweede liefde? Internetdaten lijkt een makkelijk startpunt.

Ik zit op het bankje in het zonnetje op de mooie begraafplaats waar T. ligt. De man die bijna zes jaar mijn geliefde is geweest. Thermoskan bij me, chocolaatjes ernaast. Een boek met tips and tricks over internetdaten in de hand. Hopelijk leiden die mij smooth door het oerwoud van mogelijke aanbidders naar mijn toekomstige tweede liefde.

Een thermoskan verder is het tijd is om een wc te vinden en weer op huis aan te gaan. Ik loop naar het ontvangstgebouw, waar aan de zijkant een toilet is. Alleen al het zicht op die toiletdeur, laat mijn blaas vollopen. De deur is afgesloten. Nee!!

Gelukkig zijn er vlakbij een paar cafeetjes, maar die moet ik nu wel heel snel vinden. Snel pak ik mijn spullen, haast me naar de poort en druk de klink omlaag. Niets. De poort is ook op slot. Sterker nog, als ik om me heen kijk, zie ik dat de hele begraafplaats verlaten is. Er is niemand meer. Ik ben alleen op het kerkhof en kan er niet meer uit. Ik app mijn man:

<Moet pissen als een rund. Wc dicht. Hek ook dicht. Zit opgesloten op het kerkhof.
Moet ergens een magische knop zijn, waarmee het hek opengaat..…>

  • Djeez!
  • Scary J
  • Maar dan kun je in elk geval ongestoord …..

Echt niet. Geen haar op mijn hoofd!

“Vind je het grappig T.?” Het is of hij grijnzend op me neerkijkt. Ik mis hem. Dit zou weer zo’n mooi verhaal zijn geweest om hem te vertellen. Tenminste…als ik op tijd een wc vind! Op dat moment zie ik de witte knop boven het witte bankje en geef er een klap op. Het werkt. Langzaam draait de poort naar me toe. I’m dismissed.

Internetdaten

Daten in een open relatie heeft iets dubbels. Het is nieuw en spannend. Tegelijkertijd voelt het soms ook als iets waar je niet om gevraagd hebt. Omdat je partner een open relatie wilde, moet jij nu ook maar. Mijn man heeft die fase gehad. Nu is het omgekeerd. Omdat mijn minnaar overleden is, moet ik nu ook maar. Hier heb ik niet voor gekozen. Bij elke tegenvaller kan ik dat voelen. Toch: zoals John Gray ooit zei: we willen in ons leven zo graag naar een volgende fase, terwijl de fase waarin we zitten,  elementen heeft die in een volgende fase niet meer zijn.

Stap 1: datingsites

Er zijn verschillende sites waar ik mijn geluk heb beproefd:

  1. Second Love. Geschikt voor mensen die een tweede liefde zoeken, zoals stellen in een open relatie en vreemdgangers. Of voor mensen die iemands tweede liefde willen zijn, zoals mensen die net gescheiden zijn of hun partner verloren hebben. Die (nog) geen vaste relatie willen, maar wel behoefte hebben aan vriendschap en/of intimiteit. Deze site staat voor mij met stip op 1. Hij is wat onhandig met chatten en het is alleen gericht op heterosexuele stellen. Maar het enorme aanbod maakt alles goed.
  2. Victoria Milan: ik noem hem, omdat dit een meer internationale variant van Second Love is. Hier waren echter relatief veel mannen, die moeite hadden om met afwijzingen om te gaan en die bleven aandringen. Daardoor haakte ik hier uiteindelijk af.
  3. Paiq: Een tijd lang werden van deze site mensen gevolgd in het NRC. Sympathieke site die werkt met een vragenlijst, waaruit ze een match vinden voor je. Verder stel je van te voren een vraag in, voor de ander, die automatisch getoond wordt. En je vult wat trefwoorden in, die ook kunnen matchen met een trefwoord van iemand anders. Allemaal elementen om laagdrempelig aanknopingspunten te hebben voor een gesprek.
  4. OKCupid: een meer intellectuele creatieve site. Aan de hand van een enquête die je invult, proberen ze een match voor je vinden. Je kan veel tekst invoeren, zodat je een beeld van iemand kan krijgen. Wat ook fijn is, is dat je heel makkelijk kan wisselen of je op vrouwen of mannen valt. Het aanbod van “best matches” verandert mee. Een nadeel vond ik, dat het wel veel bij praten bleef. Ook miste ik soms wat algemene gegevens.
  5. Bilove: de biseksuele variant van SecondLove. Groot aanbod van vrouwen die vrouwen zoeken, hetzij voor zichzelf, hetzij voor hun als koppel. Merk wel een groot verschil tussen daten met mannen en daten met vrouwen. Vrouwen lijken wat meer op prinsesjes die gevraagd willen worden. Dus kom op dames: neem het initiatief!!
  6. SwingersDatingClub (SDC): Een aantal stellen in mijn praktijk waren hier positief over. Gaven ook aan dat er niet alleen swingers op zaten, maar ook mensen die een duurzamere tweede liefde zochten.

Stap 2: aanmaken van een profiel

  1. Plaats altijd een foto. Een beeld zegt meer dan duizend woorden. Als je niet herkend wil worden, doe je een foto van achteren, of van een deel van je gezicht, half afgewend of in het duister. Veel datingsites bieden ook de mogelijkheid dat je je foto wat “blurry” kan houden.
  2. Houd de profieltekst positief. “Ik houd niet van negatieve mensen”, valt daar niet onder! Vertel wat over jezelf. Wees daarbij specifiek. Dus als je van boeken houdt, noem dan een schrijver. Als je van muziek houdt, noem dan een band. Door her en der specifiek te zijn, laat je iets van jezelf zien waar een ander op aan kan haken.
  3. Houd je persoonlijke gegevens (telefoonnummers, werk, adres) een beetje vaag. Je weet nooit wie je aan de andere kant hebt. Omdat veel datingsites geld kosten, geven sommige mensen hun KIK-naam (kom ik zo op terug) in hun profiel, zodat je altijd nog elders verder kan chatten.
  4. Laat je partner of een goede vriend/vriendin even meelezen.

Stap 3: Het kan even duren voor je iemand hebt.

  1. Dames: Het aanbod van mannen is groot. De moed zonk mij de eerste keer in de schoenen. Tientallen berichten, knipogen, bezoekers, chatboxen die openklapten met mannen die sensuele massages aanboden. Voor de een is het een boost voor hun zelfvertrouwen, voor mij was het een als maar groeiende aktielijst. Uiteindelijk reageerde ik alleen op de mannen die me een bericht stuurden.
  2. Heren: het aanbod van mannen is hoog.
    1. Wees moedig. Alleen kijken en knipogen gaat niet werken. Stuur een bericht.
    2. Neem een afwijzing als een man. “Wat jammer dat ik niets hoor…..” doet het minder goed dan “Psssst, ben je er nog?” Humor, blijk van begrip, aanvaarding dat het ongelijk verdeeld is op datingsites, maakt dat je toegankelijk aanvoelt en dat je met een tegenslag om kan gaan.
    3. Niet gelijk intieme toespelingen maken. Tuurlijk wil je seks. Dat wil zij ook. Maar het moet voor haar ook veilig voelen. Dus volg het tempo van de persoon met wie je chat. Vertel wat over jezelf en wees geïnteresseerd. Flirt. Gebruik zelfspot. Die eerste koffiedate verdien je niet zomaar. Je zal haar echt moeten verleiden.

Stap 4: Veilig internetdaten

  1. Voorkom chantage. Hoe leuk het chatten ook is, je kent iemand nog niet. Wees voorzichtig met erotische webcam-sessies, naaktfoto’s, etc. Je zou niet de eerste zijn, die hiermee gechanteerd wordt. Bij chantage: niet schamen, niet betalen, gelijk actie ondernemen. nl en/of Vraaghetdepolitie.nl zijn twee sites die je goed advies en informatie kunnen geven.
  2. Gun jezelf wat tijd om een ander te leren kennen. Niet gelijk toevoegen aan je Facebookaccount. Je geeft anderen daarmee inzicht in jou, je vrienden, je kinderen.
  3. Geen foto’s van je partner (of kinderen) sturen!
  4. Chatten helpt! Hoeft echt niet uit den treure, maar het geeft je iets meer inzicht in de persoon met wie je misschien gaat afspreken. Vertrouw hierbij ook op je gevoel. Voelt de tekst goed, of merk je dat er iets knaagt?
  5. Mocht je verder willen chatten, maar nog niet zover zijn om telefoonnummer of e-mailadres uit te wisselen, gebruik dan KIK. KIK is een app die lijkt op Whatsapp, alleen dan zonder telefoonnummer. In plaats van een telefoonnummer maak je een gebruikersnaam aan.
    Tip: neem een andere gebruikersnaam dan op de datingsites.

“Dus jij zat een boek over daten te lezen naast het graf van T.? Niet zo handig he!” Mijn man zit breed lachend achter de eettafel.

“Ja, ja, ja. “  Ze hebben nog steeds hun lolletjes samen. Jut en Jul. Elkaar nooit gezien, maar een pret dat ze hebben. Dat blijkt wel.  Het maakt me blij. Het is goed.

Wat zijn jullie ervaringen met internetdaten? Hebben jullie nog do’s and don’ts? Zijn jullie weleens gechanteerd en hoe gingen jullie daarmee om? Ben zoals altijd heel benieuwd naar jullie verhalen.

Met lieve groet,

Rhea Darens

Gevorderd EFT-relatietherapeut

Vreemdgaan of een open relatie?

First and Second Love

Afspraken maken in je (open) relatie

Een minnares op de begrafenis

Wat is de plek van minnaressen op een begrafenis?

Vandaag wordt T. begraven. Voor zijn kinderen is het vanzelfsprekend dat ik erbij ben. Zes jaar lang ben ik de vaste vriendin van hun vader geweest. Voor hun is dat genoeg. Daarmee is dat voor de rest van de familie ook goed. Ze willen me graag ontmoeten.

Ik heb een mooi setje aan. Het is een setje dat ik ooit met T. heb gekocht in Gent. Het rokje was altijd te strak. Vond hij lekker. Mijn man ook. Zelf voelde ik me altijd een worstje erin. Door de schok van T’s plotselinge dood, ben ik in 4 dagen tijd 4 kilo afgevallen. Elk nadeel heb zijn voordeel.

Op de begraafplaats sta ik wat verloren bij de ingang. Ik wou dat ik in de voegen van het cement van de bakstenen kon verdwijnen. Ik wou dat ik op een andere manier achter de dood van T. was gekomen. Ik wou dat ik onzichtbaar kon zijn en blijven. Er loopt een vrouw naar mij toe.

“Ben jij Rhea?” Het is de oudste zus van T.
“Ik heb een foto gemaakt, nadat hij gevonden was. Misschien vind je het luguber, maar wil je het zien?” En zo sta ik binnen 10 minuten met een wildvreemde vrouw naar het overleden lichaam van mijn geliefde, haar broer, te kijken. Het is een prachtige foto. Hij ligt lekker warm onder het dekbed. De zon schijnt op zijn gezicht. Hij ziet eruit alsof hij slaapt. Het troost. Zowel de foto als haar gebaar. Een voor een ontmoet ik de andere familieleden. Ze zijn het plaatje bij de verhalen van T. over zijn familie. Het ontroert me zoals ze iets tegen me zeggen. Bij allemaal zie ik stukjes van T. terug. Een blik, een houding, een gebaar.  Zo pijnlijk, zo fijn. Ik kan niet ophouden naar ze te kijken.

De overlijdensadvertentie

De minnares, de maîtresse, de bijvrouw, de vriendin. De minnaar, de Casanova, de side-boy, de vriend. In verhalen en autobiografieën worden ze met een mengeling van afgunst en bewondering gepresenteerd. De wilde vrije personages uit een wild en vrij leven. Haar plek is meestal onzichtbaar.

Overlijdensadvertenties op de Antillen zijn een bron van informatie over sociale structuren. Als bijvoorbeeld een man overlijdt, dan vind je op de advertentie de naam van zijn echtgenote, hun kinderen en eventueel de namen van kinderen bij andere vrouwen. De “andere vrouwen”, worden meestal niet genoemd. Een ongeschreven regel waar de meesten zich aan houden.

Maar niet door iedereen. De minnares die jarenlang met deze man samenleefde, zal zich niet altijd buitenspel laten zetten. Sterker nog, er is een grote kans, dat zij zelf ook een overlijdensadvertentie plaatst. Uiteraard met haar naam als eerste vrouw en hun kinderen op de eerste plaats.

 

Voor verboden, geheime of ongewenste liefdes is niet altijd plek op een begrafenis

Bij een begrafenis wordt je plek niet alleen bepaald door de relatie die je met iemand hebt gehad. Hij kan ook bepaald worden door de erkenning van de naaste familie.

Als de affaire met jou, tot een breuk in het oorspronkelijke gezin heeft geleid, dan zullen kinderen en ex meestal niet op je zitten te wachten. Misschien is dit het vereffenen van een oude rekening. Maar misschien is het ook gewoon teveel gevraagd om op een  verdrietige gebeurtenis als een begrafenis, met pijn uit het verleden geconfronteerd te worden.

Neemt niet weg, dat een minnaar of minnares, daar wel de consequenties van draagt.

In het artikel “The Social Regulation of Grief” uit 1990 schrijft Martha Fowlkes het volgende over gestigmatiseerde relaties:

[…Perhaps the loneliest and potentially most destructive grief of all, though, is the grief following a loss that is not merely socially and morally undervalued, but one that is actually devalued…]

Hoeveel recht heb je om te rouwen om een geliefde of een dierbare als deze maatschappelijk niet geaccepteerd werd. Bijvoorbeeld, wanneer hij of zij:

  • Een crimineel was
  • Of een (drugs-) verslaafde
  • Zelfmoord heeft gepleegd
  • Een psychiatrisch patiënt was
  • Een beladen ziekte had, zoals bijvoorbeeld AIDS

Hoeveel recht heb je op een plek in het rouwproces c.q. begrafenis, omdat jij als geliefde of jullie relatie niet geaccepteerd werd.  Denk hierbij aan

  • geheime of verboden relaties. In een buitenechtelijke relaties, zoals vreemdgaan, kan een zekere eenzaamheid in zitten. Zowel tijdens zijn/haar leven, als ook bij diens dood.
  • Relaties die gestigmatiseerd kunnen zijn. Zoals open relaties, homoseksuele relaties, relaties van een gemengd ras, geloof of cultuur.
  • Een relatie die tot een breuk of aanhoudende strijd in de vaste relatie heeft geleid. Het gaat hier niet alleen om (onveilige) minnaars of minnaressen. Ook vriendschappen en exen kunnen een grote stempel drukken op het welslagen van een relatie. De pijn en het leed die hierbij kwam kijken, is soms moeilijk te vergeven.

Als het om langdurige relaties ging, kan de impact groot zijn. Zeker als de emotionele steun laag is.

De familie van T. bestaat uit ruimdenkende, liefdevolle mensen. Hun vader, broer, oom, zoon, ex, was een eigenzinnige, authentieke, niet-doorsnee man. Dat hij een eigenzinnige, authentieke, niet-doorsnee relatie had, klopte voor hun. Ze namen me op, heetten me welkom en creëerden voor mij een plek om te rouwen, om afscheid te mogen nemen.

We staan in stilte bij zijn graf. Zijn kinderen staan er samen met hun moeder. Sommigen zeggen wat. Anderen leggen wat neer. Ik ben vergeten wat mee te nemen. Met lege handen sta ik daar. Gelukkig is er een mandje met rozenblaadjes. Zijn jongste zus legt haar hand op mijn rug. Maar ik ben nog niet zover. Het voelt onaf, om die blaadjes op het graf te strooien. Dan komt de moeder van T. naar voren. Zijn lieve, oude moeder. Zo weerloos en breekbaar. Voorzichtig pakt ze de rozenblaadjes uit het mandje en houdt ze even vast.  Alsof ze hem nog even vasthoudt.

Liefdevol drukt ze een kus op de blaadjes. Dan laat ze ze los.

Wie van jullie herkent iets uit het bovenstaande? Wat is een begrafenis die jullie is bijgebleven? Een ritueel dat je koesterde? Hebben jullie een overlijdensadvertentie geschreven? Moesten jullie ook gevoeligheden omzeilen en hoe deden jullie dat?

Zoals altijd ben ik zeer benieuwd naar jullie verhalen,

Rhea Darens
(gevorderd) EFT- relatietherapeut