Tagarchief: EFT

Neem relatietherapie in een andere stad

‘Waar komt dit stel vandaan?’, vraagt mijn man.
‘Deventer.’ Ik leg de telefoon neer en maak wat aantekeningen in mijn agenda.
‘Jeetje, ze komen van steeds verder.’
‘Yep.’
En als ik eerlijk ben, ben ik daar best trots op. Maar ik vind het ook fascinerend. Ik heb ook stellen uit Rotterdam en omstreken. Deze stellen komen een keer per week. Vaak komen ze apart van elkaar met eigen vervoer. Zij doen de therapie tussen hun andere bezigheden door. Daar is niets mis mee; het werkt.

Maar de stellen van buiten de stad zijn toch anders. Ze komen altijd samen. Ze komen met de auto en hebben vaak al een uur achter de rug als ze bij mij komen.

Quality-time.

Of quality fight.

Of quality deadly silence.

Dat maakt niet uit. Als therapeut heb ik gelijk vers werkmateriaal.

‘Doen ze vijf gesprekken in één keer?’ Mijn man kent ondertussen de verschillende varianten. Bij zulke afstanden is het gebruikelijk dat ze voor zo’n intensief pakket kiezen.
‘Ja, het is eigenlijk voor het eerst dat ze samen een paar dagen weg zijn, sinds ze kinderen hebben.’
Dit geeft altijd een andere dimensie aan de relatie. Door vijf gesprekken te voeren in tweeënhalve dag, zijn ze niet alleen bij mij. Ze zijn vooral samen.
‘Hadden wij dat ook moeten doen?’
Ik schiet in de lach. “Vijf gesprekken in tweeënhalve dag, in Schiedam?’
Ook wij gingen naar een ander stadje in de buurt. Niet bewust: Google heeft  een grote vinger in de pap gehad.
‘Was voor ons misschien wel goed geweest, maar ik weet niet of K. (onze relatietherapeut) dit had getrokken.’

Wij vochten elkaar in die dagen de tent uit. Niet fysiek, maar elk woordje kon al gauw verkeerd vallen of verkeerd worden opgevat. Wat liepen we toen op eieren. En onze relatietherapeut volgens mij ook.
Mijn man komt achter me staan en slaat zijn armen om me heen.
‘Het was fijn dat hij er toen was.’
Hij heeft gelijk. Ik moet nog vaak aan hem terugdenken. Hij bracht rust, toen het zo nodig was.

Als beste getest

Zoals jullie weten ben ik een groot voorstander van Emotionally Focused Therapy, de therapie die ik gebruik om de verbinding tussen stellen te herstellen. Ik geniet ook van onderzoeken waarin therapieën met elkaar worden vergeleken en EFT als de beste naar voren komt voor relatietherapie. Toch wordt maar 30% van het resultaat behaald door de therapie zelf. 70% wordt bepaald door ‘non-specific factors’. In het onderzoek van Messer en Wampold naar niet-specifieke factoren uit 2002, komen als belangrijke factoren naar voren:

  1. De therapeut
    Een klik hebben met je therapeut heeft een groter effect op het resultaat, dan de therapie. Met andere woorden:
    1. Zoek een goede (relatie)therapeut met wie het klikt, die…
    2. … een therapie gebruikt waar jij je wel in kunt vinden.
    In die volgorde.
  2. Gelooft de therapeut in de therapie die hij/zij geeft?
    Dit draagt voor een nog belangrijker deel bij aan het resultaat. Als je dit in ogenschouw neemt, is het best gek dat er veel onderzoek wordt gedaan naar de verschillende therapieën (die voor minder dan 1% in de variantie bijdraagt), terwijl de verbondenheid van de therapeut met de therapie wel voor 70% in de variantie meetelt.)Dit onderzoek was met name gericht op non-specifieke factoren zoals de rol van therapeut.In de relatietherapie merk ik echter ook andere non-specifieke factoren die allemaal een positieve bijdrage leveren aan het resultaat. Zie de punten hieronder.
  3. Frequentie/therapietrouw
    Zeker in het begin is het belangrijk dat er gemiddeld eens per week, minimaal eens per twee weken een gesprek is. Ik merk dat het niet uitmaakt of er eens in de week een gesprek is, eens in de twee weken 2 gesprekken op een dag, of eens in de maand 5 gesprekken in 2,5 dag. Dit werkt allemaal even goed. Wordt de frequentie in het begin echter eens per drie weken, dan is het vaak lastig voor stellen om in het proces te komen. Elke keer moet er dan eerst een stapje terug worden gedaan, voordat de draad weer opgepakt kan worden. Dus als je voor therapie kiest, ga er dan ook echt voor.
  4. Wordt het huiswerk gedaan?
    Ik vergelijk mezelf altijd met een fysiotherapeut. Iedereen begrijpt, dat herstel veel langer duurt als je thuis geen oefeningen doet. Dit geldt ook voor relatietherapie. Neem het boek door, maak de oefeningen en houd hiermee het proces waar jullie in zitten actief en levend.
  5. Het autoritje
    Toen wij in relatietherapie zaten, was de auto onze privé ruimte waar we ruzie maakten, huilden, stil waren, maar ook waar we weer goedmaakten en elkaar leerden begrijpen. Het was een plek waar je niet zomaar weg kon lopen. Het was ook een plek waar we nooit gestoord werden en niet hoefden na te denken of de kinderen ons konden horen. Nog steeds blijven we wel eens in de veilige cocon van de auto zitten om even te praten.Ik snap best dat ik stellen uit Rotterdam niet kan vragen om eerst een rondje over de ring te rijden voor ze bij mij komen. Maar als je tijd hebt om samen te wandelen (in plaats van de fiets te nemen) als je elkaar kunt ophalen zodat je samen met de auto komt, doe dit dan. Het helpt.
  1. Stellen die de relatietherapie zelf betalen
    Er zijn meer stellen die de therapie zelf betalen dan vroeger. Dit komt onder andere, doordat relatietherapie niet meer wordt vergoed vanuit het basispakket. Ook kiezen steeds meer therapeuten ervoor geen contract meer te sluiten met een verzekeraar vanwege de bureaucratische rompslomp. Hoewel het fijn is als de therapie wel vergoed wordt: ik hoor ook altijd van andere therapeuten dat stellen die het zelf betalen, veel gemotiveerder zijn. Tel uit je winst.
  1. Tijd
    Lukt het je om de tijd te nemen als je in relatietherapie gaat of is therapie een last die we er ook nog bijkomt? Doordat ik me – onder andere – op open relaties richt, krijg ik stellen vanuit heel Nederland, België en zelfs een keer uit Frankrijk.
    Eén keer in de week een gesprek van een uur was voor deze mensen door de afstand niet haalbaar. Vandaar dat ik op een andere manier ging werken, en dit leverde ook nieuwe inzichten op.
    Stellen die verder weg wonen, spreken vaak twee keer op een dag af of nemen een relatie-boost. Eigenlijk omdat de afstand ze dwingt. Deze afstand zorgt er wel voor, dat ze dingen moeten regelen: een dag vrij nemen, de kinderen bij de opvang. Hierdoor hebben ze een dag (of 2,5 dag) echt alle tijd voor elkaar.

‘Zullen we nog even kletsen?’ We hebben net boodschappen gedaan en staan op het punt om de auto uit te laden. Mijn man glimlacht, zet een muziekje aan en pakt een paar dropjes.
‘Open!’
Braaf open ik mijn mond. Met een mooi boogje belandt het dropje precies op mijn kin en stuitert naast de stoel.
‘Minder dan 5 seconden op de grond,’ zeg ik en prop het snel in mijn mond.

Het ziet er misschien gek uit, twee mensen die op de parkeerplaats voor hun huis gezellig met elkaar zitten te kletsen, maar voor ons is het fijn. Even een moment voor onszelf, voordat we de hectiek van het gezinsleven weer induiken.

Zijn jullie weleens in relatietherapie geweest? Herkennen jullie je in de non-specifieke factoren? Zijn er nog factoren die je mist? Zoals altijd ben ik benieuwd naar jullie ervaringen.

Rhea Darens
EFT-relatietherapeut

Ga de verbinding aan met Emotionally Focused Therapy

‘Wat doet die post op tafel?’
Ik heb me voorgenomen om 30 dagen lang een clean-table-policy uit te voeren in een poging wat orde in ons chaotische huishouden te creëren. Een behoorlijk uitdaging voor een sloddervos als ik. Mijn man is duidelijk met iets bezig waar hij zijn aandacht bij moet houden en kijkt geagiteerd op.
‘Wat?’
‘Wat doet die post op tafel?’, herhaal ik op rustige toon. Maar er sluimert al iets duisters in mijn stem.
‘Waar moet ik het anders neerleggen? Trouwens het is niet alleen mijn post, er zit ook wat voor jou tussen.’ Hij kijkt weer naar zijn beeldscherm en pakt zijn mobiel.
‘Ik had net de tafel helemaal opgeruimd!’

Mijn stem klinkt al wat luider en dwingender. Ik voel me niet gezien bij mijn inspanningen en ik voel me nu niet gehoord. Onbewust spannen allerlei processen zich samen om dit probleem op te lossen.
‘O, sorry hoor. Leg het maar even ergens anders.’ Hij kijkt me niet aan en toetst een nummer in. Het interesseert hem niet.

Onbewust raakt hij iets diepers bij mij: Ik interesseer hem niet. Onbewuste gevoelens kunnen een groot emotioneel effect hebben. Ik ontplof.

‘Leg het maar even ergens anders? Jij wil toch zo graag een mooi opgeruimd huis? Jij klaagt toch altijd hoe rommelig het altijd is? Nu ruim ik eens wat op en kijk wat er gebeurt! Als jij zo graag een opgeruimd huis wil, zou het fijn zijn als je dat zou waarderen. Nog nooit zo’n ondankbare taak meegemaakt.’
Mijn man legt verbijsterd zijn mobiel neer.
‘Hey, wat is er?’

Herkenbaar? Vast wel. Kleine frustraties, die onbedoeld tot grote (principiële) conflicten kunnen leiden, waarbij partners zich aan elkaar ergeren.

Binnen EFT, Emotionally Focussed Therapy – de therapie waar ik mee werk als relatietherapeut – worden in dit soort uitspattingen de partners zélf niet als het probleem gezien. Het echte probleem is de ‘dans’ oftewel het conflict. Een conflict ontstaat omdat een van beide partners zich niet emotioneel verbonden voelt met de ander. Door inzicht te krijgen in onderliggende en meer gevoelige emotionele patronen, ontstaat er begrip en compassie. Maar er wordt daarmee ook een basis gelegd voor een veilig gehechte relatie.

Natuurlijk speelt het gedrag van de partners óók een rol in het conflict. Binnen EFT worden partners in twee groepen verdeeld: er zijn aanvallers en er zijn vermijders. Sommige relaties bestaan uit twee aanvallers (hebben een hele uitbundige dans), twee vermijders (dansen nagenoeg niet), maar het gros bestaat uit een aanvaller (meestal de vrouw) en de vermijder (meestal de man). Aanvallers vechten voor de relatie. Vermijders beschermen de relatie.

De manier waarop aanvallers vechten voor hun relatie en vermijders de relatie beschermen, kan contraproductief zijn. Voortdurend kritische opmerkingen maken, in de hoop gehoord te worden of telkens de hond uitlaten in de hoop de escalatie tot bedaren te brengen, is niet altijd de manier om samen weer die klik te voelen. Het is nodig met elkaar in gesprek te komen. Een gesprek waarbij de dans niet alleen meer draait om bovenliggende rationele argumenten en/of principes met de bijbehorende zichtbare emoties, zoals irritatie, boosheid, zwijgen. Maar waarin ook ruimte komt voor inzicht in de meer onbewuste onderliggende emoties. Emoties zoals bijvoorbeeld verdriet, eenzaamheid, het gevoel hebben dat je niet gehoord wordt of dat je het weer fout hebt gedaan.

Binnen de EFT leer je als stel verschillende dingen:

  • Je leert je conflict te herkennen en te stoppen. De toon verandert ook. In plaats van wat ben jij onhebbelijk/onverdraagzaam/slap/ laf/ emotioneel wordt er meer in de wij-vorm gepraat: volgens mij zitten we weer vast.
  • Je leert je gevoelens herkennen en benoemen. Daarmee bedoel ik niet alleen de bovenliggende emoties (Ik ben zo boos), maar ook de onderliggende (als je zo doet, voel ik me gestraft). Naarmate het rustiger wordt, kunnen ook de dáár onderliggende emoties zichtbaar worden, zoals de angst dat de ander niet om je geeft.
  • Je leert je conflict analyseren. Hierbij merk je dat de oorzaak van een conflict soms verder teruggaat dan alleen het incident. Soms ontdek je dat er al iets borrelde, vanwege iets wat op het werk gebeurde, of een opmerking die een paar dagen eerder is gemaakt. In de nieuwe rust leer je dit samen uitpluizen. Je leert jezelf en je partner begrijpen. Maar ook je partner gerust te stellen, te troosten of juist te steunen en omgekeerd: dit ook te kunnen ontvangen.

Een leuke bijkomstigheid is dat ik van stellen hoor dat ze dit ook in andere relaties gaan toepassen (werk, kinderen, ouders, lovers)

‘Waarom word jij altijd zo boos?’, zegt mijn man. Zijn stem klink verongelijkt en verdrietig tegelijkertijd.
‘Waarom moet ik altijd eerst boos worden voordat jij mij hoort?’, kaats ik de bal terug. We zijn even stil.
‘We doen het weer, of niet?’
Wij herkennen onze dans ondertussen wel. Meestal kunnen we het voorkomen, maar soms struikelen ook wij nog.
‘Ik vond dat je de tafel prachtig had opgeruimd.’ Hij knuffelt me in mijn nek. ‘Sorry dat ik de post er zo gedachteloos oplegde.’
‘Ik voel me niet gezien, als je zoiets doet.’
‘Ik zág je ook niet, schatje.’

Het helpt. Ik ken de theorie en ik zie hoe wij het toepassen. Je zou verwachten dat het dan nep zou worden, maar dat is niet zo. Het maakt me zacht en liefdevol. Het maakt dat ik spijt krijg van mijn gedrag.
‘Sorry dat ik zo ga foeteren.’
‘Ja, het voelt alsof je me straft en ook alsof je van plan bent hier nog even mee door te gaan.’
Ik moet lachen om mijn eigen gedrag. ‘Dat was ook zo. Erg hè? Als ik me niet gehoord voel, maakt dat me hels.’
‘En je bent van plan dit 30 dagen vol te houden?’, lacht mijn man.
We lachen er samen om. Het is goed.

Wij kunnen ruzie maken maar we kunnen ook goedmaken. En dat voelt het allerbest. Dat is vertrouwen. Weten dat als het misgaat, het toch weer goed zal komen.

Hebben jullie ook een dans? Kunnen jullie daar ook vast in komen te zitten? Schrijf je ervaringen dan bij mijn blog. Deze keer verloot ik half oktober het boek Houd me vast van Sue Johnson, hoogleraar klinische psychologie en grondlegster van Emotionally Focussed Therapy, onder degenen die een reactie hebben geplaatst.

Rhea Darens

EFT- relatietherapeut

Als het lijkt, dat je partner je tegenstander is

Hemelvaart, heerlijk weer en vrije dagen. De kinderen zijn eropuit. Dat wil ik ook!
‘Ga je mee fietsen?’, vraag ik mijn man. ‘Lekker over Katendrecht en lunchen op het Stoom Schip SS Rotterdam?’
Hij schudt stellig zijn hoofd.
‘Ik heb het echt veel te druk!’ Hij begint meteen een hele waslijst op te dreunen van zaken die geen uitstel dulden. Ik onderdruk mijn teleurstelling, maar niet goed genoeg want hij heeft het gezien.

‘Weet je wat? Zullen we vanavond ergens een hapje gaan eten? Ik kan niet lang, maar eten moet ik tóch.’ Hij doet zijn best. ‘En straks kunnen we wel even samen in de tuin lunchen.’

Hij doet écht zijn best. De kleine heks in mij lispelt nog dat hij het altijd druk heeft en nooit echt tijd voor mij heeft. Maar ik negeer haar, bel een vriendin en wij gaan lekker wandelen.

Tijdens de lunch is mijn man er niet bij met zijn gedachten.
‘Is er iets?’, vraag ik ongerust. Als hij echt deadlines heeft, kunnen we ook best een andere keer uit eten gaan. Wat maakt dat nou ook uit.
‘Nou,’ zegt hij terwijl hij langzaam een hap van zijn broodje neemt. ‘S. appte net, of ik vanmiddag nog even met haar mee ga sporten.’ Hij heeft niet door dat ik me bijna verslik.
‘Eigenlijk heb ik daar helemaal geen tijd voor, maar aan de andere kant: sporten is natuurlijk wel goed voor me.’ Er volgt een stilte. Sommige stiltes zeggen meer dan duizend woorden en dit is er zo een. Helaas, hoort bij deze stiltes ook vaak een orkaan. Die is niet altijd even goed te beheersen.
‘Je hebt geen tijd voor mij, maar je hebt wel ineens tijd voor haar?’ Mijn stem klinkt nog redelijk beheerst en ik hou mijn woede in. Maar ik voel hoe die aanzwelt als een orkaan.

Mijn man zegt niets.
‘Als jullie gaan sporten, duurt dat minstens 2 uur, dan moet je natuurlijk nog napraten. Dan ben je zó 3 uur kwijt. Dat zijn 3 uren die je je niet kunt veroorloven. Dan kom je gestrest thuis, je deadline is niet opgeschoven, en dan zal je zien dat je er als een berg tegenop ziet om met mij uit eten te gaan. Dan ga je alleen maar omdat je het mij beloofd hebt!’ Mijn stem wordt al luider.
‘Dan ben ik zo’n verplichting waar je niet onderuit kan!’, schreeuw ik nu.

De orkaan is bijna op volle sterkte.
Mijn man is niet onder de indruk. ‘Nou, zij voelt zich anders altijd de tweede plaats.’
‘Stond ik maar een keer op de tweede plaats!’ gil ik. ‘Want die eerste plaats van jou stelt ook niks voor.’

Vanaf dit punt kan het heel makkelijk verder escaleren. Zeker als bepaalde patronen zo structureel zijn, dat de pijnpunten steeds dieper ingesleten worden. Binnen de kortste keren is de één de lul, de ander de heks, voeg daar een sausje van incidenten uit het verleden aan toe, vind bevestiging bij je omgeving, en er is binnen de kortste keren een situatie die muur- en muurvast zit. Herkenbaar?

Drie fases van escalaties in conflicten

In escalaties zijn er drie fases te onderscheiden, volgens Glasl (1980,1981). Hij heeft dit model bedacht voor organisaties, maar ik een relatie is net een kleine organisatie op zich is:

  1. De polarisatie (verharding)
  2. De confrontatie (vuil spel)
  3. Destructie

De polarisatie:

Je herkent dit aan de verscherping.

  • Standpunten worden stelliger
  • Men kan het alleen uit z’n eigen gezichtspunt bekijken, er is geen/minder begrip voor de ander
  • De kwestie wordt een prestige zaak
  • Het gedrag wordt extremer, beide partijen roepen elkaars irritatie op
  • Partners kunnen zich ook superieur voelen ten op zichte van elkaar
  • Maar: elke partner is nog wel bereid te zoeken naar een oplossing die voor hen allebei gunstig is

De confrontatie:

  • In deze fase is elke partner alleen maar bezig met het eigen voordeel
  • Standpunten zijn onwrikbaar en zwart-wit
  • Er worden allemaal voorbeelden uit het verleden bijgehaald
  • Er wordt gedreigd met sancties
  • De andere partner wordt genegeerd of zwart gemaakt
  • En vaak wordt er steun van buiten gezocht. Denk aan familie, vrienden, kinderen, maar ook aan sociale media: Facebook en Twitter
  • De andere partner is de vijand

Destructie:

  • Het gaat allang niet meer om de geschilpunten
  • Het gaat er alleen maar om, om de andere partner pijn te doen. Schade toe te brengen. Alle middelen zijn geoorloofd: laster, soms geweld. Soms zelfs ten koste van zichzelf. Of nog erger: van de kinderen. Zolang het ook maar ten koste van de ander gaat
  • De partners zijn op een punt aanbeland waarin ze elkaar zijn gaan haten

Is het verloop van dit escalatieproces onontkoombaar?

Nee. Je kunt dit proces doorbreken.

  1. Heb je een conflict, onderzoek dan in welke fase je zit. Wees je ook bewust van de psychologische factoren die erbij kunnen komen kijken:
  • Het geschilpunt wordt groter gemaakt dan het is
  • Er worden geen vragen meer gesteld aan de ander, of geluisterd
  • Anderen worden erbij betrokken, waardoor de escalatie zich nog verder verhardt
  • Gevoelens van agressie en wantrouwen worden geprojecteerd op de ander (de ander is agressief, de ander is niet te vertrouwen. Maar als je door de ogen van de ander kijkt, ben jij dat dan wel? Lukt het nog om ook met een eerlijke blik naar jezelf te kijken?)
  1. Vaak is het beeld wat je van de ander hebt, een bevestiging van je eigen beeld en niet van de werkelijkheid. Neem als voorbeeld de partner die zich terugtrekt: hem/haar kan verweten worden, dat het hem/haar dus blijkbaar niets kan schelen. Terwijl deze partner juist zijn/haar best doet, om het niet verder te laten escaleren. Hetzelfde geldt voor de partner die alleen maar verwijten maakt. Deze wordt verweten de boel alleen maar op te blazen, terwijl er in dit geval juist gevochten wordt voor de relatie.
  2. Schakel hulp in. Ga in relatietherapie. En was de eerste therapie niets, zet dan toch even door. Relatietherapeuten zijn getraind om te kunnen de-escaleren. Het is het echt zonde hoe mensen 10, 20, 30 jaar samen-zijn weggooien. Zoiets bouw je niet zomaar nog eens op.

Let wel: ik heb het hier niet over onveilige situaties als relaties met geweld, misbruik, ernstige verslavingen.

Geloof dat een zware crisis kan leiden tot ultieme verbinding

Mijn ervaring is, dat partners elkaar soms onnodig pijn kunnen doen. Vaak is het onbedoeld. Vaak hebben we het niet eens door. En ja, soms willen we het ook niet doorhebben. Of nemen we het risico. Soms zijn we gewoon egoïstisch. Maar nooit, is het de bedoeling geweest om iets dat zo kostbaar is als een relatie, kapot te maken.

Het moeilijkste is dat stellen er soms zelfs gewoon niet meer in geloven dat het goed kan komen. Terwijl het juist deze zwarte crises zijn, die uiteindelijk tot een ultieme verbinding kunnen leiden. Als je deze blog leest en je zit in een situatie die zo voelt: doe nog een laatste poging! Ga samen nog een keer in relatietherapie.

‘Baal je dat je niet bent gaan sporten?’
‘Ja.’
We zitten aan tafel in een klein restaurantje. ’s Middags hebben we uitgebreid gesproken. Het verlichtte niet echt. Mijn man ging niet sporten. Maar ik was niet blij. Hij ging niet sporten, omdat hij moest kiezen tussen het teleurstellen van zijn minnares of ruzie met mij. Een keuze uit twee kwaden. Welke keuze hij ook maakte, er waren alleen maar verliezers in dit spel.

Blijkbaar was ik het ergste kwaad. Toch is het uiteindelijk deze gebeurtenis geweest, die heel ingrijpend onze relatie veranderde. Toen het stof eindelijk gedaald was, kon mijn man inzien dat hij mij kon verwaarlozen. Maar ik zag ook in, dat ik met mijn eigen gedrag, dingen op de spits kon drijven. Dingen kapot kon maken. Allebei beseften we, dat we onze situatie en ons gedrag moesten veranderen, wilden we het mooie uit ons karakter halen en niet het slechtste. Dat is gelukt. Na dat moeizame eerste jaar van onze open relatie, werd het rustiger. We herkenden ons patroon, konden het veranderen, leerden beter met moeilijke situaties omgaan en we vonden elkaar sneller als het weer eens misging.

Wie herkent deze situatie? Hebben jullie soms een extreme keuze moeten maken om het patroon te doorbreken? Wat was dit dan? Ik ben heel benieuwd hoe jullie dit oplosten.

Rhea Darens
EFT-relatietherapeut

EFT

Emotionally Focussed Therapie (EFT) is een model voor relatietherapie.

De grondlegger hiervan is de Canadese hoogleraar in de klinische psychologie Dr. Sue Johnson. Ze heeft hierbij gebruik gemaakt van de hechtingstheorie van Bowlby, die gericht is op hechtingsgedrag tussen ouders en kinderen. Deze theorie heeft ze vertaald naar hechtingsgedrag voor stellen.

EFT helpt stellen om meer verbonden te zijn. Het doel is het begrijpen van de emoties die aan (niet gewenst) gedrag ten grondslag liggen. Emoties zijn hierin het doel en het middel tot verandering. Uiteindelijk leidt dit  tot een veranderd gedrag. Een nieuw hechtingsgedrag, waardoor stellen zich op een dieper niveau veilig en verbonden voelen.

Dit geldt zowel bij:

  • monogame relaties, die een fase kunnen hebben waarbij ze elkaar ontgroeid zijn
  • relaties waarin is vreemdgegaan en het vertrouwen hersteld moet worden
  • bij stellen die ervoor kiezen om hun relatie te openen.

Om wat dieper in te gaan op open relaties:
Bij het openen van je relatie kun je te maken krijgen met een toename van emoties. Mooie zoals blijdschap, trots, verwondering. Maar ook emoties die je misschien liever niet wil zien. Emoties zoals jaloezie, angst, schuld of schaamte. Deze laatste emoties kunnen een bron worden van ruzies. Ruzies die meestal ontstaan omdat één van de partners een verlies van verbondenheid ervaart. Binnen EFT worden deze ruzies onder de loep genomen, er wordt onderzocht hoe deze patronen in ruzies lopen, welke emoties hieraan ten grondslag liggen, en ook hoe op een dieper niveau vaak onbedoeld pijnpunten worden geraakt. Op het moment dat helder wordt hoe deze patronen verlopen, is het ook mogelijk deze te doorbreken en nieuwe patronen er voor terug te plaatsen. Nieuwe patronen die beter aansluiten bij de behoefte van elke partner en daarmee de veilige verbinding in de relatie herstellen.

Volwassen partners zijn emotioneel afhankelijk van elkaar voor hun levensgeluk. Dit staat soms haaks op de gedachte dat we allemaal individuen zijn, die in staat horen te zijn onafhankelijk te staan in het leven. Emotionele afhankelijkheid is echter geen zwakte en hoeft ook niet hoeft te betekenen dat je niet voor jezelf kunt zorgen. Integendeel, wie zeker is van de liefde van zijn of haar partner, gaat met een geruster gevoel de wereld in.

EFT is een wetenschappelijk beproefde methode met een groot slagingspercentage. Ik werk veel met stellen waar een ander in het spel is, hetzij stiekem zoals bij vreemdgaan, hetzij open, zoals bij een open relatie. Ik richt me hierbij op de vaste relatie en het herstellen en bevorderen van de veiligheid tussen hun. Het is aan het stel, voor welke relatievorm ze vervolgens kiezen.

Scheiden of relatietherapie

We lopen hand in hand, mijn minnaar en ik. We slenteren door de straten van Den Haag, even samen weg. Heerlijk.

‘Waarom ben jij gescheiden?’ vraag ik hem.

‘Het was op,’ antwoordt hij kort. Ik weet dat hij niet op zo’n gesprek zit te wachten. Hij wil lekker gezellig kletsen, knuffelen en kroelen. Geen lastige gesprekken. En al helemaal niet over zijn ex.
‘Zijn jullie in relatietherapie geweest?’
‘Nee.
‘Waarom niet?’ Ik voel me net een klein kind, met mijn waarom-vragen.
‘Het had geen zin meer.’

Ik laat even een stilte vallen om hem niet het gevoel te geven dat ik hem aan een kruisverhoor onderwerp. Maar dan ga ik toch weer verder want ik heb de ziekelijke neiging om dingen te willen doorgronden.
‘Vanaf welk moment had het geen zin meer?’
‘Weet ik niet.’
‘Denk je dat het nog zin had, vóórdat je vertelde dat je wilde scheiden?’
Hier denkt hij echt even over na. ‘Misschien wel…’
‘Maar nadat je het gezegd had, niet meer?’
‘Nee,’ zegt hij resoluut.
‘Wat was er nodig geweest, om tóch samen in relatietherapie te gaan?’
‘Niets.’
‘Niets?’
‘Nee, niets. Het was op.’ We zijn weer bij het beginpunt aangeland. Nu moet ik loslaten. Dat doe ik ook.

Geen andere uitweg meer

De meeste scheidingen worden aangevraagd in de eerste zeven jaar van een huwelijk. Verder is er een piek rond de midlifecrisis. Stellen zitten vast in een patroon van kritiek, vermijden, minachting en bouwen een muur op.

Wie lang genoeg in dit kringetje blijft ronddraaien, ziet op den duur geen uitweg meer en als de keuze eenmaal is gemaakt om te scheiden, lijkt het proces onomkeerbaar. Vaak is de periode voorafgaand aan de scheiding zo intens geweest, dat scheiden als een opluchting voelt. Eindelijk van hem of haar af. Eindelijk de problemen van je relatie achterlaten. Eindelijk… alleen.

Yeah right.

Patronen hebben de neiging zich te herhalen in een volgende relatie. Je neemt ze dus vrolijk met je mee.

Scheiden is niet alleen een oplossing, het levert ook nieuwe problemen op

Begrijpelijk dat scheiden vooral in emotioneel opzicht vaak een oplossing lijkt te zijn als je geen uitweg meer ziet. Wie zijn emoties opzij zet en er even rationeel naar kijkt, ziet ook dat zich meteen nieuwe problemen voordoen. Een bescheiden top 6:

  1. Scheiden kost geld. Voor een goedkope scheiding ben je al snel 3.000 euro kwijt aan advocaat en rechtbank. Maar er zijn altijd extra kosten. Denk maar aan het huis, de alimentatie, het extra huishouden, etc.;
  2. Het verbreken van een relatie staat in de top 3 van stressfactoren. Een scheiding leidt vaak ook tot problemen op het werk;
  3. Het heeft psychisch een grote impact (Sun & Li, 2002) en geeft een grotere kans op een depressie (Stroshein, 2005);
  4. Mensen die niet eerder gescheiden zijn, hebben een kans van 30-40% dat ze gaan scheiden. Mensen die eerder gescheiden zijn, hebben een kans van 60-70% dat ze binnen 2 jaar scheiden. Waarschijnlijk omdat issues uit het eerste huwelijk doorspelen in het tweede (Kelly, 1997);
  5. Een scheiding heeft grote impact op de kinderen (Frisco, Muller & Frank 2007); Maar ook op de ouders. Bij co-ouderschap ervaren ouders niet dat ze de helft van de tijd de kinderen hebben. Het voelt alsof ze de helft van de tijd de kinderen niet hebben. Met een piek van verdriet op verjaardagen en feestdagen die niet samen gevierd kunnen worden.

Het vreemde is: bij een scheiding vindt bijna 75% dat de partner zich te weinig heeft ingezet. Dus beide partners vinden dit van elkaar. (Markman et al. 2013). Wil dit zeggen dat deze inzet er dus wel was, maar dat beide partners het van elkaar niet zagen?

Scheiden hoeft niet slecht te zijn. Er zijn situaties waarin stellen echt beter af zijn door te scheiden. Maar dit geldt voor een relatief kleine groep. Eigenlijk weet je pas tot welke groep je behoort, als je alle mogelijkheden hebt geprobeerd.

Mensen scheiden niet zomaar. Ze scheiden omdat ze geen uitweg meer zien. Toch is die er in veel gevallen wel.

Relatietherapie als investering
Relatietherapie biedt voor veel stellen een uitkomst. Gek genoeg sluiten veel stellen deze mogelijkheid uit.

  • Gemiddeld hebben mensen 10 – 20 gesprekken nodig. Maar zelfs als je een jaar lang therapie hebt, is dat bedrag nog steeds een fractie van de tijd en het geld die een scheiding kost.
  • Natuurlijk kost therapie ook tijd en energie. Productieve tijd, omdat je energie stopt in het bouwen en hechten in je relatie. In het leren kennen en begrijpen van jezelf en je partner. Je leert welke patronen bij jullie spelen en hoe je hier effectief mee om kan gaan. Noem het gerust een investering.
  • Relatietherapie kan, zeker in het begin, behoorlijk stressvol zijn. Zeker als vreemdgaan een onderdeel is. Die stress neemt af, naarmate de therapie vordert.
  • Je groeit. Het vergroot je vertrouwen en zelfvertrouwen. De ervaringen van je therapie, zijn ervaringen die je ook weer kunt toepassen buiten je relatie.
  • Het geeft kinderen hoop, en ze leren ervan om te zien dat ook als dingen mis dreigen te gaan, het toch nog goed komt.
  • Het verbetert je seksleven.

Bij een scheiding breek je af. Bij relatietherapie bouw je op. En het werkt. Het is aangetoond.

‘Ben je gelukkig?’ Ik kijk mijn minnaar vragend aan.
Na de scheiding van zijn vrouw, ondertussen al ruim 6 jaar geleden, heeft hij geen vaste relatie meer gehad. Wil hij ook niet. Hij zou teveel vrijheid moeten inleveren. Toch vraag ik me weleens af of het wel genoeg voor hem is; het minnaar-zijn.
‘Ja,’ zegt hij, en kijkt me liefdevol aan, ‘zoals mijn leven nu is, is het goed.’

De crisis overleven

Een (grote) crisis in je relatie hoeft niet het begin van het einde te betekenen. Het kan ook een leerschool zijn. Een proces. Zitten jullie in zo’n neerwaartse spiraal en is communiceren moeilijk of zelfs onmogelijk geworden? Dan lijkt er geen redden meer aan. Dan kun je wachten tot de relatie echt op en uitgehold is. Of je kiest samen voor elkaar. Relatietherapie geeft geen garantie op ‘redding’. Je vergroot je kansen wel. Door het niet alleen te doen, krijg je nieuwe inzichten, meer begrip en respect voor elkaar. Een basis die nodig is om verder te kunnen groeien en een andere weg in te slaan.

Ken jij stellen die een relatiecrisis hebben overleefd? Vaak kijken zij later mild en liefdevol terug op een periode die hen sterker heeft gemaakt. Ze hebben het moeilijk gehad maar uiteindelijk is het waardevol geweest.

Misschien zit je er zelf middenin en kun je je niet voorstellen dat het nog goed komt tussen jullie. Dat jullie ooit weer liefdevol met elkaar omgaan. Dat je elkaar weer vertrouwt. Dat je weer onbevangen kunt lachen samen…

In dat geval is het toch verstandig om me even te bellen.

Rhea Darens
Relatietherapeut

Sue Johnson, EFT en Second Love

In het NRC van zaterdag 17 mei stond een artikel met Sue Johnson. Zij is één van de grondleggers van Emotionally Focused Therapy. De therapie die met name geschikt is als relatietherapie. Bij bijna 70% van de stellen die in relatietherapie gaan, leidt EFT tot een hechtere verbinding tussen stellen. Het artikel kopte “De mens is monogaam”. Een lekkere prikkelende kop. Ik moest wel reageren. Hieronder volgt mijn ingezonden brief.

De mens is monogaam, maar ook nieuwsgierig

Sue Johnson stelt dat de mens van nature monogaam is. Er is voldoende bewijs om net zo goed het tegenovergestelde te kunnen zeggen. Scheidingen, vreemdgaan en open relaties maken dat we gemiddeld in ons leven 6 relaties hebben. Waarschijnlijk ligt de waarheid in het midden: de mens is in principe monogaam, maar is ze ook nieuwsgierig. Het leven is niet of-of. Het leven is vaak en-en.

Ook het dogma van Sue Johnson dat monogamie een vereiste is bij het geven van haar EFT-relatietherapie, lijkt op een blinde vlek. EFT werkt ook bij stellen in een open relatie. Als EFT-therapeut voor stellen in een open relatie merk ik verder:
a) dat stellen in een open relatie eerder preventief relatietherapie zoeken.
b) dat een “derde” in het spel niet statisch is. Veel open relaties eindigen weer na verloop van tijd.
c) dat een “derde” in het spel heel leerzaam kan zijn binnen je relatie. Juist door de impact van ‘een derde’ leer je jezelf en elkaar beter te begrijpen.

Ook als mensen zijn vreemdgegaan blijkt  Sue Johnson’s EFT-therapie een effectief instrument. Vreemdgaan veroorzaakt een trauma binnen de relatie. Toch lijkt de hechting, het vertrouwen en de veiligheid van de stellen bij deze groep na therapie groter te zijn dan bij stellen met andere problemen. Het feit dat de mens van nature nieuwsgieriger is dan monogaam kan met therapie dus ook juist heel positief uitpakken.

Rhea Darens
EFT- Relatietherapeut

Vreemdgaan: het einde of een nieuw begin

‘Hey! Hoe gaat het met jou?’

Tussen de boekenplanken door kijk ik in een blij gezicht. Ik groet enthousiast terug, terwijl ik deze vrouw probeer te plaatsen. Ze loopt om de stelling heen en loopt door de boekwinkel naar me toe. Net op tijd weet ik het weer: een vriendin van een collega van een zus van…

Smak, smak. Ze kust me op beide wangen en vraagt hartelijk hoe het thuis is. En met de kinderen? Dan houdt ze me op een afstandje alsof ze me eens goed wil bekijken, knijpt haar ogen samen en zegt op samenzweerderige toon: ‘Erg hè, van Yvonne en Henk?’

Yvonne en Henk? Ik probeer uit haar gezichtsuitdrukking op te maken wat er met hen is. Zij ziet meteen dat ze een primeurtje voor me heeft. Zachtjes duwt ze me naar een hoekje in de zaak, onze hoofden buigen zich naar elkaar toe. Het is duidelijk dat ze me een geheim gaat vertellen.

‘Heb je het nog niet gehoord? Nou ja, het is ook niet aan mij om het te vertellen.’ Ik vroeg niet door, maar ik bárste van nieuwsgierigheid.

’s Avonds hoorde ik het verhaal van mijn man. Zonder omhaal. Mannen zijn recht voor hun raap.

‘Yvonne en Henk gaan scheiden.’
‘Oh?’
‘Henk ging vreemd.’

Vreemdgaan: de bom onder een relatie

Bij een open relatie laat je in goed overleg (een) ander(en) toe in je relatie. Dat kan heel lastig zijn maar het is een avontuur waar een koppel voor kiest.

Vreemdgaan is een ander verhaal. Van overleg is geen sprake. Vreemdgaan staat haaks op de fundamentele principes van een huwelijk/relatie. Het is verraad aan je partner en vaak ook verraad aan jezelf. Als het ontdekt wordt, dan treft dit verraad óók de directe familie. Het leidt in vrijwel alle gevallen tot een vertrouwensbreuk en een diep trauma in de relatie.

Vreemdgaan: de cijfers

Uit een onderzoek van Thornton & Young-De Marco blijkt dat 80% van de Amerikaanse en Britse populatie vreemdgaan moreel verwerpelijk vinden. Maar hoeveel van deze 80% is zélf eigenlijk vreemdgegaan?

Kinsey deed een halve eeuw geleden onderzoek. Het resultaat: 50% van de mannen en 25% van de vrouwen ging vreemd. Tijden veranderen. Hoe is staat het er nu voor? Uit recent onderzoek blijkt dat tussen de 20% van de mannen en 10% van de vrouwen vreemdgaat.

Hoe moet ik dat dan zien? Als ik nu in de trein stap, gaat dan 1 op de 5 mannen die daar zit op dit moment vreemd? En 1 op de 10 vrouwen? En kan ik dat bij elkaar optellen? Dus 1 op de 3 gaat vreemd van de treinreizigers? Ik zou wel eens een enquête in de trein willen houden en de resultaten publiceren in het Spoor. Dan bekijken de treinreizigers elkaar vast met andere ogen.

Onlangs deed de EO een onderzoek waaraan deelnemers in de leeftijd van 15 tot 71 jaar meededen. Logisch dat de cijfers die hieruit voortkomen gekleurd zijn. Als ik onderzoek zou doen, zou ik mensen vragen van 60 jaar en ouder. Mensen met levenservaring die gezond van geest zijn. Mensen die alle verleidingen in het leven al eens zijn tegengekomen. Mensen die de leeftijd hebben om ooit vreemd te zijn gegaan (Ik vind een 15-jarige hier niet zo goed passen ;-)). Hoeveel van deze mensen hebben wel eens met een ander hebben gezoend, afgesproken of gevreeën? Zou dit de aantallen van Kinsey naderen? Dus toch die 25 en 50 procent?

Vreemdgaan nog steeds taboe

Vreemdgaan is fout. Verwerpelijk. Je mag je ervoor schamen en je praat er niet over. Ook degene die is bedrogen, zit vaak met een gevoel van schaamte en een gevoel van minderwaardigheid.

In Nederland is scheiden zelfs meer geaccepteerd dan vreemdgaan. Dat lig in zuidelijke landen anders. Daar is vreemdgaan meer geaccepteerd. Daar wordt wel eens gezegd dat het de relatie kan redden. In hoeverre draagt de morele afkeur, waar wij mee te maken hebben, bij aan het aantal scheidingen?

Door de morele afkeur van vreemdgaan, worden mensen in het gareel gehouden. Natuurlijk is dat een positieve functie. Maar het weerhoudt mensen ook van het delen van levenservaring. Levenservaring die mildheid, begrip en zelfs vergevingsgezindheid zou kunnen bevorderen.

Vreemdgaan hoort bij het leven

Iedereen weet dat het gebeurt, iedereen kent wel iemand die vreemdgaat in zijn omgeving. Stel je eens voor als we hierover zouden durven en kunnen praten. Hoe een moeder vertelt over de keer dat zij zelf vreemdging. Hoe je een tante om raad zou kunnen vragen. Hoe zou het zijn als we onze ervaringen over bedriegen en bedrogen worden met anderen konden delen?

Relatietherapie na vreemdgaan

Dat praten over vreemdgaan, stellen helpt, om weer voor elkaar te kiezen, wordt aangetoond door de mooie resultaten die worden geboekt in therapie.

Stellen die te maken hebben met vreemdgaan, die dat uitgesproken hebben naar elkaar, die eigenlijk geen slechte relatie hadden, komen sterker uit de therapie naar voren, dan stellen die om andere redenen in therapie gaan. (Atkins, Eldridge, Baucom & Christensen, 2005).

Vreemdgaan als nieuw begin van de relatie

De therapie waar ik mee werk, Emotionally Focused Therapie, geeft goede resultaten. Emotie is in deze therapie het doel en het middel voor verandering. Daar is bij vreemdgaan vaak geen gebrek aan. Juist door het vreemdgaan worden vaak ook zoveel andere (on)dingen uitgesproken, dat het voor veel stellen echt een nieuw begin kan zijn in hun relatie en niet het einde.

Heb jij een relatie en heb je te maken met vreemdgaan? Geef het dan niet zomaar op. Hoe erg het ook is om dit mee te maken, hoeveel tijd het ook kost om het vertrouwen te herstellen, het kan wel. Praat erover en als jullie er niet uitkomen en dit diep in je hart, ondanks alle woede, verdriet, schuld en pijn wél willen: geef jullie relatie de kans en zoek hulp!

Rhea Darens
Relatietherapeut

De ruzie roller coaster – patronen in ruzies

Terwijl ik onze jongste naar bed breng, verheug ik me op ‘onze’ avond. Die ene avond door de week is belangrijk voor ons. Als ik op de gang loop hoor ik de sms-toon van zijn telefoon beneden. Even later is hij in gesprek. Met haar.

Hoewel we hier duidelijke afspraken over hebben gemaakt. ‘Ze heeft wat problemen’ legt hij later uit. En hij wil er voor haar zijn.

Au.

Even later zitten we samen op de bank. Nu hebben wij óók een probleem.

Mokkend zit ik naast hem op de bank. Zie je wel dat ik niet leuk genoeg ben, spookt het door mijn hoofd. Inmiddels kent mijn man mijn valkuil. Hij aait me over mijn hoofd en geeft me een kus. Ik ontdooi. Werp een veelbetekenende blik op zijn mobiel. Hij grijnst. Hij kent zijn eigen valkuil ook. Anderen kunnen bij hem makkelijk voor gaan. Demonstratief zet hij zijn telefoon uit als hij tegen me aankruipt.

Herkenbaar?

Wees nieuwsgierig en onderzoek wat er gebeurt

Dit voorbeeld hierboven zag er soepel uit, of niet? Geloof me, zo soepel ging het in het begin niet. Enige emotie was ons niet vreemd. Gelukkig gaat Emotionally Focused Therapy (EFT), de therapie waar ik mee werk, er vanuit dat emotie het doel en het middel tot verandering is.

Schrik niet van de ruzies. Wees nieuwsgierig en onderzoek wat er gebeurt. Je zult merken dat ze volgens een vast patroon verlopen. Een patroon waarin je onbedoeld pijnpunten van elkaar raakt. Als je dit gaat herkennen, ontdek je wat jullie valkuil is.

  1. Stap 1: een ruzie richt zich in eerste instantie op de ander en wat de ander doet. In 8 van de 10 relaties verloopt zo’n ruzie met een aanvaller en een terugtrekker in de hoofdrol. De gekwetste valt aan. De kwetser trekt zich uiteindelijk (gekwetst) terug. Dit deel van het proces is vaak verdrietig, maar het hoort het erbij. Lees mijn vorige blog ‘Gedoe is goed.’
  2. Stap 2: Vaak zitten achter de strijdpunten diepere conflictpunten verborgen. Onderzoek dit. Het is niet de bedoeling dat je weer de pijlen op de ander richt. Deze keer neem je jezelf onder de loep. Daar is moed voor nodig en kwetsbaarheid. Wat raakte jou in wat je partner deed of zei? Hoe voel je je daardoor? Wat is jouw pijnpunt?
    In dit deel van het onderzoek is er vaak een terugval naar stap 1. Hou vol!
  3. Stap 3: Vervolgens kijk je hoe jouw pijnpunt samenhangt met het pijnpunt van je partner. Je zal ontdekken dat ze naadloos op elkaar aansluiten tot een perfecte negatieve spiraal. Dit begrip maakt mild. Als je hier zit is goedmaken een koud kunstje.
  4. Stap 4: Tot slot: ontdek wat nodig is om uit die spiraal te komen. Wat heb jij nodig? Wat heeft je partner nodig? Hoe kunnen jullie elkaar helpen? 

Hier doet het pijn

Het onderzoek naar de pijnpunten kostte ons de meeste tijd. Pijnpunten hangen vaak samen met angst ook wel schaamte. Er is moed voor nodig dit te laten zien.

Ik denk bijvoorbeeld dat ik niet leuk genoeg ben. Niet dat je dat aan mij kan merken; ik ben extravert, stoer, goedlachs  en neem initiatief. Een leuke vrouw.

Mijn man heeft zijn eigen angst. Hij denkt dat hij in een isolement zal eindigen. Ook aan hem merk je niets; hij is sociaal, trouw aan zijn vrienden en besteedt veel tijd en aandacht aan hen. Een sociale man.

Door onze open relatie ontdekten we, wat al die jaren onder de mantel der liefde was bedekt. Dat achter die mooie kant ook een schurende kant met onzekerheden schuilging. Ik kon mijn man claimen. Mijn man kon mij verwaarlozen. Het gevolg: ruzie, waarin ik echt niet leuk was en mijn man zich terugtrok in een isolement. Onze angsten werden een waarheid.

We kregen steeds meer inzicht in elkaar en begrip voor elkaar. Onze afspraken werden daardoor steeds duidelijker en beter. Ze gingen niet meer over wat de ander moest doen, maar over hoe we gingen zorgen dat we niet in onze valkuilen stapten.

Een open relatie is, net als elke andere relatie, hard werken. Ik heb moeten leren loslaten en mijn man heeft moeten leren tijd voor ons te maken. We struikelen nog regelmatig. Maar we herkennen onze valkuilen en we vangen elkaar op als dat nodig is. Dat werkt!

Rhea Darens (pseudoniem)
Open relatietherapeut
Oprichter www.openrelatie.nu
Tel: 06-41587202
Mail: info@openrelatie.nu
Twitter: @openrelaties