Tagarchief: Emotionally Focused Therapy

Mag een (open) relatie ook moeilijk zijn

“En werkt dat nou? Een open relatie?” Ik zit op een terrasje met een programmamaakster voor tv, die wat meer achtergrond informatie over open relaties wil. De zon schijnt, het programma is boeiend, maar er zit een ethische kant in, waar ik mijn vraagtekens bij heb. Even sta ik met mijn mond vol tanden. 40% echtscheidingen als het gaat om eerste huwelijken, ongeveer 75% van tweede huwelijken binnen drie jaar. Als een vliegtuig dit percentage van neerstorten had, bleef iedereen veilig met zijn voeten aan de grond. Toch is er niemand die vraagt “En werkt dat nou? Een monogame relatie?” Tegelijkertijd is het fijn dat iemand oprecht het gesprek hierover aangaat.

“Wat bedoel je, met werkt het? Dat we vrolijk en blij, zonder jaloezie en gedoe een open relatie kunnen hebben?”

Ze knikt. “Nee in dat geval werkt het niet. Gedoe is een onderdeel ervan, dat vroeger of later de kop op steekt. De vraag is in mijn ogen niet hoe we dit kunnen voorkomen, maar eerder hoe we ermee om kunnen gaan.”

Duurzame relaties zijn monogaam en ook non-monogaam

“En ze leven nog lang en gelukkig”….en monogaam. We zijn er mee groot gebracht. Toch zijn het aantal langdurige relaties, dat de hele relatieduur strikt monogaam is geweest, op één hand te tellen. In veel relaties is er een non-monogaam moment geweest bij tenminste één van de partners. Vreemdgaan komt het meest voor, maar daarnaast kiezen ook steeds meer stellen om al dan niet tijdelijk hun relatie te openen.

Een aantal jaar geleden zag ik de film Snow White and the Huntsman. Hier waren twee mannen verliefd op Sneeuwwitje: de prins en de jager. Aan het einde was voor mij niet helder of er een keuze was gemaakt. Deze film werd geen kaskraker, maar was daardoor niet minder interessant.

Ook in de media merk ik dat er steeds meer aandacht komt voor alternatieve relatievormen. Zoals bij journaliste Inge Kramp die mij interviewde voor Zicht Op en de Optimist. In deze blog vinden jullie haar artikel terug. Ik zou het leuk vinden om te horen, hoe jullie hierover denken.

Een relatie hebben: Mag het moeilijk zijn? Door Inge Kramp

Verliefd, verloofd, getrouwd. Het klinkt als een sprookje en in het begin is dat het vaak ook. We leren iemand kennen, krijgen vlinders in de buik en willen de rest van ons leven samen delen. Trouw tot de dood ons scheidt. Zo mooi als de beginjaren vaak zijn, zo beknellend kan een relatie naar mate de jaren vorderen gaan voelen. En wat doe je dan? Kies je voor een scheiding? Meld je je aan op Second Love? Ga je in therapie? Relatietherapeute Myra Rhea Darens begeleidt in haar praktijk zowel monogame als non-monogame stellen. ‘Voor welke relatievorm je ook kiest, lastige periodes horen erbij. De vraag is of dat mag; mag het moeilijk zijn?’

In je relatietherapiepraktijk werk je met zowel non-monogame als monogame stellen. Begeleid je ze op dezelfde manier?

‘Ja. Mijn focus ligt op het versterken van de vaste relatie, zodat die weer veilig, hecht en verbonden is. Ik maak in alle gevallen gebruik van de EFT-methode van Sue Johnson. EFT (Emotionally Focused Therapy-red.) is een goede manier om emotionele verbondenheid te creëren. Mensen komen bij mij ten tijde van crisis. Bij monogame stellen komt het een enkele keer voor, dat ze alleen in therapie gaan om het uit te maken. Maar de meeste stellen, komen om te onderzoeken hoe ze zo vast konden lopen en of ze elkaar weer kunnen vinden. Ergens is het gevoel van veilig met elkaar verbonden zijn in het geding gekomen.

Dit kan leiden tot een angst om elkaar kwijt te raken. Als reactie hierop, halen we alles uit de kast om onszelf in veiligheid te brengen. De een trekt zich terug, de ander gaat van zich afslaan. Vaak met onbegrip, verwijten en ruzies als gevolg. Het is de kunst om zicht te krijgen op de strategie die je inzet wanneer je je onveilig voelt. Ben jij een aanvaller en ga je het gevecht aan? Of ben je een vermijder en probeer je problemen te ontkennen en klein te maken?

Zien wat je doet is stap één. Voelen welke pijn daar onder zit en deze durven delen met je partner is stap twee. De laatste en onmisbare stap is de ervaring opdoen dat je partner er voor je wil zijn. De troost en compassie die wordt geboden op het moment dat de je op je kwetsbaarst bent, biedt toegang tot verbinding. “Ben je er voor me als ik je nodig heb?” willen we weten. Vertrouwd raken met de eigen emoties en de bereidheid hebben om aanwezig te blijven bij de emoties van de ander zijn de basis voor een veilig verbonden relatie. Hoeveel ruzies, moeilijkheden en uitdagingen er ook voorbij komen, er is vaak een weg terug naar verbinding. Een weg terug naar elkaar.’

Wat maakt het goed houden van een relatie zo moeilijk?

Langdurige relaties zijn niet altijd eenvoudig. De kans op een scheiding is volgens het CBS op dit moment 40%. Als je zou weten dat er 40% kans is dat een vliegtuig neerstort, zou je er dan instappen? Geen haar op je hoofd! Maar dat 40% van de relaties eindigt in een scheiding is voor niemand reden om er niet aan te beginnen. Er is een intrinsieke behoefte aan een diepere verbinding met een ander. Tegelijkertijd zullen de meesten van ons meer dan één relatie in hun leven hebben. De een kiest voor seriële monogamie (scheiden), de ander voor vreemdgaan en weer een ander voor een open relatie. Wat mij betreft is het een niet makkelijker of beter dan het ander. Een relatie beëindigen is pijnlijk, vreemdgaan kan tot een vertrouwensbreuk leiden en een open relatie is ingewikkeld. Fussy periods maken deel uit van het leven. Het is de kunst om dat te accepteren en ermee te leren omgaan.’

Wat bedoel je met fussy periods?

‘Rommelige perioden. Tijden waarin het lastig is. Waarin je je niet lekker in je vel voelt, je vastloopt in je werk of het niet stroomt in je relatie. Elke relatie heeft hier vroeger of later mee te maken. Blijkbaar horen rommelige fasen bij het leven en is het misschien zelfs nodig om te kunnen groeien. De vraag is, hoeveel ruimte daarvoor is in een maatschappij met een grote focus op geluk. Dit noem ik weleens de “tyranny of happiness”. We zetten massaal zo in op het najagen van geluk, dat we voorbij gaan aan de realiteit. Die is veel weerbarstiger. Fases waarin we het niet weten, stomme dingen doen, wat proberen, falen of ons schamen, horen óók bij het leven. Het delen van eerlijke en kwetsbare verhalen zou kunnen helpen, om tegenslag in een perspectief te plaatsen. Niet alleen verhalen van onze leeftijdsgenoten, ook van de generatie boven ons. Al jaren probeer ik in contact te komen met ouderen die in de jaren ’60 en ’70 een open relatie hadden. Ouderen die de moed hebben om deze ervaring met mij te delen. Het is me nog niet gelukt. Het onderwerp wordt als pijnlijk gezien. Wellicht speelt ook mee, wat een oudere dame me vertelde: dat haar generatie niet had leren praten. Misschien is leren praten over en leren luisteren naar kwetsbare verhalen een vaardigheid die we samen nog moeten leren. Er valt veel bij te winnen. Door meer open te zijn en steun te vinden bij elkaar wanneer het lastig is, geven we onszelf de mogelijkheid vaardigheden te ontwikkelen om om te gaan met pijn en verdriet.’

Je schreef het boek ‘Een open relatie, niet voor watjes, over (on)veiligheid in de liefde’. Waarom moest dit boek er komen?

‘Met mijn boek wil ik mensen met een open relatie een hart onder de riem steken. Een open relatie is topsport bedrijven. Je komt jezelf tegen, ervaart pijn, voelt je kwetsbaar en bent soms misschien zelfs wanhopig. En dat is niet erg. Sterker nog; het hoort erbij. Ik hoop dat dit boek stellen helpt om zichzelf toe te staan met alles wat voorbij komt. Ja, het mag moeilijk zijn; dat is de boodschap.’

In je boek ben je heel open over de ruzies, het ongemak en de pijnlijkheden in je eigen relatie. Ook vertel je dat je man en jij twee relatiecrises hebben doorstaan. Wat maakt dat jullie nog steeds kiezen voor non-monogamie?

Ik denk, omdat het nog steeds meer oplevert dan dat het kost. Voor mij is dit een hele inspirerende fase in mijn leven en het blijft boeien. Dat we door de stormen hebben weten te zeilen helpt daarbij. Zoals ik het zie; of je nou kiest voor een open relatie of een monogame relatie, ergens zul je in een storm terecht komen. En niet één keer, waarschijnlijk vaker. Dan kun je maar beter leren zeilen, toch? En het gekke is, juist in de pijn van de storm komt de verandering. “First we suffer, than we learn, than we change” zei Rumi al’.

P.S. mocht je naar aanleiding van dit artikel iemand weten die in de jaren ’60 en ’70 een open relatie had, of ben je een kind van iemand die in de jaren ’60 en ’70 een open relatie had, neem dan gerust contact op met info@openrelatie.nu

P.P.S mocht je naar aanleiding van dit artikel behoefte hebben aan relatietherapie, neem dan ook gerust contact op.

Met vriendelijke groet,

Rhea Darens

Gevorderd EFT-relatietherapeut

Neem relatietherapie in een andere stad

‘Waar komt dit stel vandaan?’, vraagt mijn man.
‘Deventer.’ Ik leg de telefoon neer en maak wat aantekeningen in mijn agenda.
‘Jeetje, ze komen van steeds verder.’
‘Yep.’
En als ik eerlijk ben, ben ik daar best trots op. Maar ik vind het ook fascinerend. Ik heb ook stellen uit Rotterdam en omstreken. Deze stellen komen een keer per week. Vaak komen ze apart van elkaar met eigen vervoer. Zij doen de therapie tussen hun andere bezigheden door. Daar is niets mis mee; het werkt.

Maar de stellen van buiten de stad zijn toch anders. Ze komen altijd samen. Ze komen met de auto en hebben vaak al een uur achter de rug als ze bij mij komen.

Quality-time.

Of quality fight.

Of quality deadly silence.

Dat maakt niet uit. Als therapeut heb ik gelijk vers werkmateriaal.

‘Doen ze vijf gesprekken in één keer?’ Mijn man kent ondertussen de verschillende varianten. Bij zulke afstanden is het gebruikelijk dat ze voor zo’n intensief pakket kiezen.
‘Ja, het is eigenlijk voor het eerst dat ze samen een paar dagen weg zijn, sinds ze kinderen hebben.’
Dit geeft altijd een andere dimensie aan de relatie. Door vijf gesprekken te voeren in tweeënhalve dag, zijn ze niet alleen bij mij. Ze zijn vooral samen.
‘Hadden wij dat ook moeten doen?’
Ik schiet in de lach. “Vijf gesprekken in tweeënhalve dag, in Schiedam?’
Ook wij gingen naar een ander stadje in de buurt. Niet bewust: Google heeft  een grote vinger in de pap gehad.
‘Was voor ons misschien wel goed geweest, maar ik weet niet of K. (onze relatietherapeut) dit had getrokken.’

Wij vochten elkaar in die dagen de tent uit. Niet fysiek, maar elk woordje kon al gauw verkeerd vallen of verkeerd worden opgevat. Wat liepen we toen op eieren. En onze relatietherapeut volgens mij ook.
Mijn man komt achter me staan en slaat zijn armen om me heen.
‘Het was fijn dat hij er toen was.’
Hij heeft gelijk. Ik moet nog vaak aan hem terugdenken. Hij bracht rust, toen het zo nodig was.

Als beste getest

Zoals jullie weten ben ik een groot voorstander van Emotionally Focused Therapy, de therapie die ik gebruik om de verbinding tussen stellen te herstellen. Ik geniet ook van onderzoeken waarin therapieën met elkaar worden vergeleken en EFT als de beste naar voren komt voor relatietherapie. Toch wordt maar 30% van het resultaat behaald door de therapie zelf. 70% wordt bepaald door ‘non-specific factors’. In het onderzoek van Messer en Wampold naar niet-specifieke factoren uit 2002, komen als belangrijke factoren naar voren:

  1. De therapeut
    Een klik hebben met je therapeut heeft een groter effect op het resultaat, dan de therapie. Met andere woorden:
    1. Zoek een goede (relatie)therapeut met wie het klikt, die…
    2. … een therapie gebruikt waar jij je wel in kunt vinden.
    In die volgorde.
  2. Gelooft de therapeut in de therapie die hij/zij geeft?
    Dit draagt voor een nog belangrijker deel bij aan het resultaat. Als je dit in ogenschouw neemt, is het best gek dat er veel onderzoek wordt gedaan naar de verschillende therapieën (die voor minder dan 1% in de variantie bijdraagt), terwijl de verbondenheid van de therapeut met de therapie wel voor 70% in de variantie meetelt.)Dit onderzoek was met name gericht op non-specifieke factoren zoals de rol van therapeut.In de relatietherapie merk ik echter ook andere non-specifieke factoren die allemaal een positieve bijdrage leveren aan het resultaat. Zie de punten hieronder.
  3. Frequentie/therapietrouw
    Zeker in het begin is het belangrijk dat er gemiddeld eens per week, minimaal eens per twee weken een gesprek is. Ik merk dat het niet uitmaakt of er eens in de week een gesprek is, eens in de twee weken 2 gesprekken op een dag, of eens in de maand 5 gesprekken in 2,5 dag. Dit werkt allemaal even goed. Wordt de frequentie in het begin echter eens per drie weken, dan is het vaak lastig voor stellen om in het proces te komen. Elke keer moet er dan eerst een stapje terug worden gedaan, voordat de draad weer opgepakt kan worden. Dus als je voor therapie kiest, ga er dan ook echt voor.
  4. Wordt het huiswerk gedaan?
    Ik vergelijk mezelf altijd met een fysiotherapeut. Iedereen begrijpt, dat herstel veel langer duurt als je thuis geen oefeningen doet. Dit geldt ook voor relatietherapie. Neem het boek door, maak de oefeningen en houd hiermee het proces waar jullie in zitten actief en levend.
  5. Het autoritje
    Toen wij in relatietherapie zaten, was de auto onze privé ruimte waar we ruzie maakten, huilden, stil waren, maar ook waar we weer goedmaakten en elkaar leerden begrijpen. Het was een plek waar je niet zomaar weg kon lopen. Het was ook een plek waar we nooit gestoord werden en niet hoefden na te denken of de kinderen ons konden horen. Nog steeds blijven we wel eens in de veilige cocon van de auto zitten om even te praten.Ik snap best dat ik stellen uit Rotterdam niet kan vragen om eerst een rondje over de ring te rijden voor ze bij mij komen. Maar als je tijd hebt om samen te wandelen (in plaats van de fiets te nemen) als je elkaar kunt ophalen zodat je samen met de auto komt, doe dit dan. Het helpt.
  1. Stellen die de relatietherapie zelf betalen
    Er zijn meer stellen die de therapie zelf betalen dan vroeger. Dit komt onder andere, doordat relatietherapie niet meer wordt vergoed vanuit het basispakket. Ook kiezen steeds meer therapeuten ervoor geen contract meer te sluiten met een verzekeraar vanwege de bureaucratische rompslomp. Hoewel het fijn is als de therapie wel vergoed wordt: ik hoor ook altijd van andere therapeuten dat stellen die het zelf betalen, veel gemotiveerder zijn. Tel uit je winst.
  1. Tijd
    Lukt het je om de tijd te nemen als je in relatietherapie gaat of is therapie een last die we er ook nog bijkomt? Doordat ik me – onder andere – op open relaties richt, krijg ik stellen vanuit heel Nederland, België en zelfs een keer uit Frankrijk.
    Eén keer in de week een gesprek van een uur was voor deze mensen door de afstand niet haalbaar. Vandaar dat ik op een andere manier ging werken, en dit leverde ook nieuwe inzichten op.
    Stellen die verder weg wonen, spreken vaak twee keer op een dag af of nemen een relatie-boost. Eigenlijk omdat de afstand ze dwingt. Deze afstand zorgt er wel voor, dat ze dingen moeten regelen: een dag vrij nemen, de kinderen bij de opvang. Hierdoor hebben ze een dag (of 2,5 dag) echt alle tijd voor elkaar.

‘Zullen we nog even kletsen?’ We hebben net boodschappen gedaan en staan op het punt om de auto uit te laden. Mijn man glimlacht, zet een muziekje aan en pakt een paar dropjes.
‘Open!’
Braaf open ik mijn mond. Met een mooi boogje belandt het dropje precies op mijn kin en stuitert naast de stoel.
‘Minder dan 5 seconden op de grond,’ zeg ik en prop het snel in mijn mond.

Het ziet er misschien gek uit, twee mensen die op de parkeerplaats voor hun huis gezellig met elkaar zitten te kletsen, maar voor ons is het fijn. Even een moment voor onszelf, voordat we de hectiek van het gezinsleven weer induiken.

Zijn jullie weleens in relatietherapie geweest? Herkennen jullie je in de non-specifieke factoren? Zijn er nog factoren die je mist? Zoals altijd ben ik benieuwd naar jullie ervaringen.

Rhea Darens
EFT-relatietherapeut

Ga de verbinding aan met Emotionally Focused Therapy

‘Wat doet die post op tafel?’
Ik heb me voorgenomen om 30 dagen lang een clean-table-policy uit te voeren in een poging wat orde in ons chaotische huishouden te creëren. Een behoorlijk uitdaging voor een sloddervos als ik. Mijn man is duidelijk met iets bezig waar hij zijn aandacht bij moet houden en kijkt geagiteerd op.
‘Wat?’
‘Wat doet die post op tafel?’, herhaal ik op rustige toon. Maar er sluimert al iets duisters in mijn stem.
‘Waar moet ik het anders neerleggen? Trouwens het is niet alleen mijn post, er zit ook wat voor jou tussen.’ Hij kijkt weer naar zijn beeldscherm en pakt zijn mobiel.
‘Ik had net de tafel helemaal opgeruimd!’

Mijn stem klinkt al wat luider en dwingender. Ik voel me niet gezien bij mijn inspanningen en ik voel me nu niet gehoord. Onbewust spannen allerlei processen zich samen om dit probleem op te lossen.
‘O, sorry hoor. Leg het maar even ergens anders.’ Hij kijkt me niet aan en toetst een nummer in. Het interesseert hem niet.

Onbewust raakt hij iets diepers bij mij: Ik interesseer hem niet. Onbewuste gevoelens kunnen een groot emotioneel effect hebben. Ik ontplof.

‘Leg het maar even ergens anders? Jij wil toch zo graag een mooi opgeruimd huis? Jij klaagt toch altijd hoe rommelig het altijd is? Nu ruim ik eens wat op en kijk wat er gebeurt! Als jij zo graag een opgeruimd huis wil, zou het fijn zijn als je dat zou waarderen. Nog nooit zo’n ondankbare taak meegemaakt.’
Mijn man legt verbijsterd zijn mobiel neer.
‘Hey, wat is er?’

Herkenbaar? Vast wel. Kleine frustraties, die onbedoeld tot grote (principiële) conflicten kunnen leiden, waarbij partners zich aan elkaar ergeren.

Binnen EFT, Emotionally Focussed Therapy – de therapie waar ik mee werk als relatietherapeut – worden in dit soort uitspattingen de partners zélf niet als het probleem gezien. Het echte probleem is de ‘dans’ oftewel het conflict. Een conflict ontstaat omdat een van beide partners zich niet emotioneel verbonden voelt met de ander. Door inzicht te krijgen in onderliggende en meer gevoelige emotionele patronen, ontstaat er begrip en compassie. Maar er wordt daarmee ook een basis gelegd voor een veilig gehechte relatie.

Natuurlijk speelt het gedrag van de partners óók een rol in het conflict. Binnen EFT worden partners in twee groepen verdeeld: er zijn aanvallers en er zijn vermijders. Sommige relaties bestaan uit twee aanvallers (hebben een hele uitbundige dans), twee vermijders (dansen nagenoeg niet), maar het gros bestaat uit een aanvaller (meestal de vrouw) en de vermijder (meestal de man). Aanvallers vechten voor de relatie. Vermijders beschermen de relatie.

De manier waarop aanvallers vechten voor hun relatie en vermijders de relatie beschermen, kan contraproductief zijn. Voortdurend kritische opmerkingen maken, in de hoop gehoord te worden of telkens de hond uitlaten in de hoop de escalatie tot bedaren te brengen, is niet altijd de manier om samen weer die klik te voelen. Het is nodig met elkaar in gesprek te komen. Een gesprek waarbij de dans niet alleen meer draait om bovenliggende rationele argumenten en/of principes met de bijbehorende zichtbare emoties, zoals irritatie, boosheid, zwijgen. Maar waarin ook ruimte komt voor inzicht in de meer onbewuste onderliggende emoties. Emoties zoals bijvoorbeeld verdriet, eenzaamheid, het gevoel hebben dat je niet gehoord wordt of dat je het weer fout hebt gedaan.

Binnen de EFT leer je als stel verschillende dingen:

  • Je leert je conflict te herkennen en te stoppen. De toon verandert ook. In plaats van wat ben jij onhebbelijk/onverdraagzaam/slap/ laf/ emotioneel wordt er meer in de wij-vorm gepraat: volgens mij zitten we weer vast.
  • Je leert je gevoelens herkennen en benoemen. Daarmee bedoel ik niet alleen de bovenliggende emoties (Ik ben zo boos), maar ook de onderliggende (als je zo doet, voel ik me gestraft). Naarmate het rustiger wordt, kunnen ook de dáár onderliggende emoties zichtbaar worden, zoals de angst dat de ander niet om je geeft.
  • Je leert je conflict analyseren. Hierbij merk je dat de oorzaak van een conflict soms verder teruggaat dan alleen het incident. Soms ontdek je dat er al iets borrelde, vanwege iets wat op het werk gebeurde, of een opmerking die een paar dagen eerder is gemaakt. In de nieuwe rust leer je dit samen uitpluizen. Je leert jezelf en je partner begrijpen. Maar ook je partner gerust te stellen, te troosten of juist te steunen en omgekeerd: dit ook te kunnen ontvangen.

Een leuke bijkomstigheid is dat ik van stellen hoor dat ze dit ook in andere relaties gaan toepassen (werk, kinderen, ouders, lovers)

‘Waarom word jij altijd zo boos?’, zegt mijn man. Zijn stem klink verongelijkt en verdrietig tegelijkertijd.
‘Waarom moet ik altijd eerst boos worden voordat jij mij hoort?’, kaats ik de bal terug. We zijn even stil.
‘We doen het weer, of niet?’
Wij herkennen onze dans ondertussen wel. Meestal kunnen we het voorkomen, maar soms struikelen ook wij nog.
‘Ik vond dat je de tafel prachtig had opgeruimd.’ Hij knuffelt me in mijn nek. ‘Sorry dat ik de post er zo gedachteloos oplegde.’
‘Ik voel me niet gezien, als je zoiets doet.’
‘Ik zág je ook niet, schatje.’

Het helpt. Ik ken de theorie en ik zie hoe wij het toepassen. Je zou verwachten dat het dan nep zou worden, maar dat is niet zo. Het maakt me zacht en liefdevol. Het maakt dat ik spijt krijg van mijn gedrag.
‘Sorry dat ik zo ga foeteren.’
‘Ja, het voelt alsof je me straft en ook alsof je van plan bent hier nog even mee door te gaan.’
Ik moet lachen om mijn eigen gedrag. ‘Dat was ook zo. Erg hè? Als ik me niet gehoord voel, maakt dat me hels.’
‘En je bent van plan dit 30 dagen vol te houden?’, lacht mijn man.
We lachen er samen om. Het is goed.

Wij kunnen ruzie maken maar we kunnen ook goedmaken. En dat voelt het allerbest. Dat is vertrouwen. Weten dat als het misgaat, het toch weer goed zal komen.

Hebben jullie ook een dans? Kunnen jullie daar ook vast in komen te zitten? Schrijf je ervaringen dan bij mijn blog. Deze keer verloot ik half oktober het boek Houd me vast van Sue Johnson, hoogleraar klinische psychologie en grondlegster van Emotionally Focussed Therapy, onder degenen die een reactie hebben geplaatst.

Rhea Darens

EFT- relatietherapeut

Van minnaar naar stiefouder

Open relatie en een stiefgezin. Kan dat?

Een tijdlang was ik de one and only voor mijn minnaar. Maar ik wist ook heel goed dat dit weer kon veranderen als er een potentiele minnares voorbij kwam. En dat is nu dus gebeurd, in de vorm van een vrouw die hij al tien jaar leuk vindt.

Tot voor kort had ik de aandacht voor mezelf, nu ben ik benieuwd naar de vorderingen die hij maakt bij deze dame. Ik zit op mijn vertrouwde plekje op het aanrecht met mijn handen om een dampende kop thee gevouwen. Ik heb de vraag heel lang uitgesteld maar ik klap bijna uit elkaar van nieuwsgierigheid.

‘Waar zijn jullie uit eten geweest?’ vraag ik.
‘Ergens bij haar in de buurt.’
‘En…..nog wat gebeurd?’ Het is eruit. Ik probeer zo nonchalant mogelijk te kijken.
Hij stopt even met boontjes doppen en legt het mes neer. ‘We zijn bij haar thuis iets gaan drinken.’
Nu wordt het interessant.
‘Gezellig. Waren haar kinderen thuis?’ Ik ben heel benieuwd. Mijn kinderen hebben hem nooit ontmoet.

‘Ja, die waren er ook.’ Hij laat een stilte vallen en denkt na.
‘Hoe was dat?’
‘Hoe was dat? Ik voelde me wel een beetje vereerd, dat ik aan hen werd voorgesteld. Tegelijkertijd vond ik ook beklemmend.’
Hij veegt zijn handen af aan een keukendoek en haalt zijn handen door zijn haar. Een piekergebaar.
‘Ik heb het idee dat ze zo gauw mogelijk weer een gelukkig gezinnetje wil, maar ik weet niet of ik daar wel zin in heb.’

Hij spreekt de woorden behoedzaam uit. Mijn lieve minnaar. Hij vindt het fijn als vrouwen komen, maar hij vindt het ook fijn als ze weer gaan. Dat geldt óók voor mij, dat weet ik.

Het nieuwe gezin

Het is niet de eerste keer dat hij een leuke gescheiden vrouw ontmoet met kinderen. Het patchworkgezin, nieuwe gezin of samengestelde gezin is de afgelopen jaren opgerukt. Uit onderzoek blijkt dat 40% van de stellen gaat scheiden bij een eerste relatie. Dit aantal groeit explosief bij een tweede relatie: maar liefst 60% tot 70% stevent weer op een scheiding af. De laatste groep zelfs binnen twee jaar. Ik word een beetje verdrietig van deze cijfers.

Mensen hebben hoge verwachtingen van een volgende relatie. Het moet beter en gelukkiger zijn, dan de relatie die net verbroken is. Bovendien hebben ze er toch wel iets van geleerd. Vaak zijn er kinderen betrokken bij de tweede relatie. En dát maakt het opbouwen van een stabiele relatie zo moeilijk.

Bij een nieuwe relatie hopen veel (stief-) ouders dat er uiteindelijk een nieuw gelukkig gezin ontstaat. Logisch. Het appelleert aan fundamentele menselijke verlangens. De grootste valkuil is, dat sommigen dat veel te snel verwachten. Dat is een irreële verwachting. Een samengesteld gezin is topsport. Hoe creëer je meer kansen om je nieuwe relatie mét kinderen wel te laten slagen?

  • Een LAT-relatie is in veel gevallen een prima oplossing voor de eerste paar jaar. Het geeft je kinderen de tijd om aan een nieuwe partner te wennen en in de thuissituatie verandert niet veel. Met de scheidingspercentages in je achterhoofd, is het niet gek om er rekening mee te houden dat de relatie geen standhoudt. Dan heeft dit in elk geval niet wéér impact op de kinderen.
  • Houdt de relatie wel stand, dan heeft deze alle ruimte om zich te ontwikkelen. Neem die ruimte en de tijd om je te ontwikkelen in je nieuwe rol als stiefouder. Ontdek samen hoe jullie die rollen het beste kunnen vervullen. Forceer niets, doe liever een stapje terug als het te veel schuurt en wringt.
  • Langzaamaan ontstaan er nieuwe rituelen en een eigen gezinscultuur. Dit kan pas als iedereen zich prettig voelt bij de nieuwe situatie. Schrik niet: gemiddeld duurt het zo’n vijf jaar voordat het stiefgezin een beetje is gesetteld.
  • Blijf dingen alleen met je kinderen doen. Het is voor kinderen belangrijk om ook nog tijd alleen met hun (biologische) vader of moeder te hebben.
  • Gaan jullie toch samenwonen, spreek dan heel goed af wat de rollen zijn van de biologische ouder en de stiefouder. Het is belangrijk dat de stiefouder eerst tijd steekt in het opbouwen van een relatie met het stiefkind, voordat hij/zij de rol van ouder gaat vervullen. Biedt dus liever je hulp aan, in plaats dat je je stiefkind gaat opvoeden (lees: bekritiseren).
  • Wees eerlijk! Als iets je niet bevalt, geef het aan. Het helpt als je hierbij in staat bent om:
    • gevoelens te herkennen en duidelijk te uiten;
    • problemen in kaart te brengen;
    • conflicten op te lossen;
    • een klacht te uiten op een manier die empathie wekt en je dus kwetsbaar op te stellen;
    • anderen te accepteren zoals ze zijn.

Houd rekening met een sleeper- effect bij pubers; effecten van de scheiding die pas later zichtbaar worden. Bij pubers kunnen soms emotionele en gedragsproblemen voorkomen. Het lijkt er echter op dat dit een uitgestelde reactie is, die soms 4 tot 6 jaar na de scheiding voorkomt. Volwassenen in het stiefgezin kunnen hierdoor in verwarring raken, omdat ze denken dat het een reactie is op het nieuwe gezin.

Dan maar geen relatie?

Je zou haast denken dat je maar beter kunt blijven daten, als het zo moeilijk is om een (tweede) relatie op te bouwen en goed te houden. Maar zo erg is het niet. Er is ook nog goed nieuws.

Onderzoek wijst uit dat het geluk bij een eerste relatie in het begin heel groot is, maar met de loop van de jaren afneemt. Bij een tweede relatie gebeurt juist het tegenovergestelde. In de eerste twee jaar is er veel stress en spanning in een samengesteld gezin, maar als dit nieuwe gezin zich hier doorheen kan bijten, neemt het geluk bij deze stellen alleen maar toe met de jaren. Je hebt dus iets om voor te vechten en om naar uit te kijken.

Wat mij als relatietherapeut opvalt, is dat mensen in een tweede relatie veel meer energie steken en eerder hulp inroepen als het niet loopt zoals ze zouden willen. De bereidheid om er samen iets van te maken, is groot. In eerste relaties wachten stellen vaak lang voordat ze hulp zoeken of ze zijn zelfs te laat.

‘Stiefouders en stiefkinderen’ is een prachtig boek van James Bray en John Kelly. Deze onderzoekers beschrijven in dit boek de drie verschillende soorten stiefgezinnen: Traditioneel, Matriarchaal en Romantisch. Ze schrijven over de verschillende cycli die een stiefgezin doormaakt. Daarnaast wijzen ze op de valkuilen en oplossingen. Het voert te ver om dit hier allemaal toe te lichten, maar ik kan dit boek iedereen aanraden. Echt een eyeopener. Het boek is bijna 25 jaar oud en is alleen nog maar tweedehands te krijgen.

Ik zet mijn kop thee weg en pak de handen van mijn minnaar in de mijne. We kijken elkaar een tijdje aan. Ik begrijp zijn twijfel wel. Zelf geniet ik van the best of both worlds, hier en thuis.

‘Zou je het niet willen?’ vraag ik.
‘Wat?’
‘Een nieuw gezin. De huiselijkheid. Iemand om samen mee naar je familie en feestjes te gaan.’
Hij gaat verder met het eten en zet de boontjes op het vuur. Ik hoef alleen maar te zitten en te kletsen. Ons vaste ritueel in de keuken. Hij denkt na.
‘Dat zou aan de ene kant wel fijn zijn,’ geeft hij toe, ‘aan de andere kant zou ik ook een hoop vrijheid in moeten leveren en ik weet niet of ik dat wel voor iemand over heb.’ Hij is zo eerlijk. Ik hou van deze gesprekken. Van de intimiteit.
‘Ik denk weleens,’ gaat hij verder, ‘dat ik beter geschikt ben als minnaar dan als partner.’ Hij komt voor me staan. Ik sla mijn armen om hem heen, druk mijn neus tegen de zijne en geef hem een zoen.
‘Je hoort mij inderdaad niet klagen,’ lach ik.
Hij pakt een fles wijn van de plank en houdt hem in de lucht en knipoogt. Ik knik. Deze avond is van ons.
Omdat het Kerst is, verloot ik het boek ‘Stiefouders en stiefkinderen’. De vaste lezers kennen het principe al. Schrijf een mooie reactie bij deze blog! Dit boek wordt onder de inzenders van de reacties verloot. Alvast fijne feestdagen en een gelukkig nieuw jaar!

Rhea Darens
EFT-relatietherapeut

EFT

Emotionally Focussed Therapie (EFT) is een model voor relatietherapie.

De grondlegger hiervan is de Canadese hoogleraar in de klinische psychologie Dr. Sue Johnson. Ze heeft hierbij gebruik gemaakt van de hechtingstheorie van Bowlby, die gericht is op hechtingsgedrag tussen ouders en kinderen. Deze theorie heeft ze vertaald naar hechtingsgedrag voor stellen.

EFT helpt stellen om meer verbonden te zijn. Het doel is het begrijpen van de emoties die aan (niet gewenst) gedrag ten grondslag liggen. Emoties zijn hierin het doel en het middel tot verandering. Uiteindelijk leidt dit  tot een veranderd gedrag. Een nieuw hechtingsgedrag, waardoor stellen zich op een dieper niveau veilig en verbonden voelen.

Dit geldt zowel bij:

  • monogame relaties, die een fase kunnen hebben waarbij ze elkaar ontgroeid zijn
  • relaties waarin is vreemdgegaan en het vertrouwen hersteld moet worden
  • bij stellen die ervoor kiezen om hun relatie te openen.

Om wat dieper in te gaan op open relaties:
Bij het openen van je relatie kun je te maken krijgen met een toename van emoties. Mooie zoals blijdschap, trots, verwondering. Maar ook emoties die je misschien liever niet wil zien. Emoties zoals jaloezie, angst, schuld of schaamte. Deze laatste emoties kunnen een bron worden van ruzies. Ruzies die meestal ontstaan omdat één van de partners een verlies van verbondenheid ervaart. Binnen EFT worden deze ruzies onder de loep genomen, er wordt onderzocht hoe deze patronen in ruzies lopen, welke emoties hieraan ten grondslag liggen, en ook hoe op een dieper niveau vaak onbedoeld pijnpunten worden geraakt. Op het moment dat helder wordt hoe deze patronen verlopen, is het ook mogelijk deze te doorbreken en nieuwe patronen er voor terug te plaatsen. Nieuwe patronen die beter aansluiten bij de behoefte van elke partner en daarmee de veilige verbinding in de relatie herstellen.

Volwassen partners zijn emotioneel afhankelijk van elkaar voor hun levensgeluk. Dit staat soms haaks op de gedachte dat we allemaal individuen zijn, die in staat horen te zijn onafhankelijk te staan in het leven. Emotionele afhankelijkheid is echter geen zwakte en hoeft ook niet hoeft te betekenen dat je niet voor jezelf kunt zorgen. Integendeel, wie zeker is van de liefde van zijn of haar partner, gaat met een geruster gevoel de wereld in.

EFT is een wetenschappelijk beproefde methode met een groot slagingspercentage. Ik werk veel met stellen waar een ander in het spel is, hetzij stiekem zoals bij vreemdgaan, hetzij open, zoals bij een open relatie. Ik richt me hierbij op de vaste relatie en het herstellen en bevorderen van de veiligheid tussen hun. Het is aan het stel, voor welke relatievorm ze vervolgens kiezen.

Emoties: gevoelige gedachten

Ik zie mijn man achterin de zaal zitten en zwaai naar hem. Hij heeft een plaatsje voor me vrij gehouden, aan de andere kant van hem zit een vrouw. Een vrouw die hij blijkbaar kent.

‘Ken je Yvonne al?’ We schudden handen. De lezing begint. Ik heb moeite om me te concentreren. Yvonne fluistert steeds iets in het oor van mijn man. Ze heeft de agenda van die avond op haar schoot en ze wijst af en toe iets aan. Mijn man moet buigen om te zien wat er staat.

Yvonne heeft er geen moeite mee om met mijn man te flirten waar ik bij ben.

Ik wel. Ik heb er moeite mee dat ze net doet of ik niet besta.

Subtiel schuif ik mijn rok een klein beetje omhoog. Een signaal op dierlijk niveau. Als er een andere man naast mij zou zitten, zou mijn man onbewust zijn hand op mijn benen leggen. Zo werkt dat, het zijn duidelijke signalen. Terwijl Yvonne nog iets in zijn oor lispelt, bedenk ik me dat het me gelukkig niet meer raakt. Dat was vroeger wel anders. Toen namen mijn emoties wel eens de overhand.

Over emoties gesproken

Emoties. We kunnen niet mét en zeker niet zonder ze. Dr. Martha Nussbaum is hoogleraar rechtsfilosofie en ethiek. Zij beschrijft emoties als gevoelige gedachten. Een prachtige term, die weergeeft waar het om gaat. Zij vraagt zich af of mensen wel redelijke beslissingen kunnen nemen, als er met hun vermogen tot het hebben van emoties iets mis is. Volgens haar gaan emoties altijd over iets. Ze geven aan hoe je iets ziet, ze hebben een basis in overtuigingen en ze hebben betrekking op het eigen welzijn. Ze zal je niet aanmoedigen om je emoties te volgen, maar wel om ze te onderzoeken op hun ‘cognitieve’ inhoud.

Ook Henk Galenkamp, die ik al eerder heb aangehaald, schrijft in zijn boek Bang voor Boos het volgende:

[..Pas wanneer gevoelens gevoeld worden, herkend en erkend, en op functionele wijze worden ingezet, kan het denken weer gebruikt worden waarvoor het bedoeld is: het oplossen van onze problemen. Dan gaan hoofd en hart, rede en hartstocht samen…]

Gevoelens en emoties in de praktijk

Emoties beginnen altijd met een gevoel. Bij relatietherapie ligt dan ook sterk de nadruk op gevoel. Andermans gedrag analyseren is voor de meeste mensen geen probleem. Maar laten zien waar bij jou iets pijn doet en wat daaraan ten grondslag ligt, dat is veel lastiger.

Komt het door de kwetsbaarheid die daarbij komt kijken? Komt het omdat we zelf vaak (negatief) oordelen over onze emoties? Want zo kijken we tegen emoties aan: ze zijn goed of ze zijn slecht. Ze zijn functioneel of niet-functioneel. Jaloezie, schuld- of schaamtegevoelens vallen als vanzelf onder de niet-functionele emoties, omdat ze het denken zouden belemmeren.

Geloof jij het? Ik niet.

Ik denk dat elke emotie een functie heeft. De belemmering in het denken ontstaat niet doordat een emotie niet functioneel is, de belemmering ontstaat pas, als je ontkent dat je die ‘slechte’ emotie hebt.

Ontwikkel je emotionele kapitaal

Ik denk wel dat het belangrijk is om je ‘emotionele kapitaal’ te ontwikkelen. Coleman, de schrijver van Emotionele Intelligentie noemt vijf emotionele vaardigheden:

  1. Zelfbewustzijn: ben je je bewust van je gedachten, gevoelens, waarden, kwaliteiten, voorkeuren, etc.?
  2. Zelfregulering: ben je in staat de onmiddellijke bevrediging van behoeften of het vanuit een impuls handelen uit te stellen?
  3. (Zelf) motivatie: hoe breng jij jezelf in beweging, hoe bereik je wat je graag zou willen?
  4. Empathie: ben je je bewust van gevoelens, behoeften en zorgen van anderen? Geef je om de ander?
  5. Sociale vaardigheden: ben je in staat tot open en eerlijke communicatie met de ander?

Zelfbewustzijn is de belangrijke eerste stap. Durf je zonder oordeel naar jezelf te kijken? Ik neem mezelf maar als voorbeeld en ik denk even hardop.

Ik ga met mijn man naar een lezing. Hij is daar met mij. Als een vrouw met mijn man wil flirten, vind ik dat ze op zijn minst wat respect kan tonen naar mij. Gewoon met signalen laat merken: ik weet dat ik met je man flirt, ik hoop dat je het niet erg vindt. Dat heeft ze niet gedaan. Of ben ik nu heel kinderachtig? We zijn toch niet elkaars bezit? Laat haar toch een beetje onschuldig flirten!

Als deze oordelen te sterk worden, hetzij door jezelf, hetzij door je omgeving, dan komt vanzelf de fase dat je deze gevoelens gaat ontkennen. Dan kom ik hierin terecht:

Ik jaloers? Welnee. Op háár? Ze is niet eens zijn type. Nee, ik had gewoon last van dat gefluister. Mijn man fluisterde ook nog zo hard terug dat ik zeker weet dat iedereen er last van heeft gehad. Haar hoorde je tenminste niet. Hoe kan je nou zó een lezing volgen?

Voel je hoe dit de verkeerde kant op gaat? Dit wordt een ruzie over fluisteren en als deze fluister-ruzie tot een climax komt, zal geen van ons beide zich nog kwetsbaar opstellen.

Eerlijk zijn is het toverwoord

Wees eerlijk over wat je voelt en veroordeel je gevoelens niet bij jezelf en ook niet bij een ander. Toon begrip voor de ander. Waarschijnlijk ken je zelf deze gevoelens ook, maar dan in een andere situatie. Deel je eigen ervaring, in plaats van de gevoelens van de ander te analyseren. Pas als je je gevoelens kunt delen, ontstaat er veiligheid en daarmee groei.

Mijn man ligt al op bed. Ik ga op hem zitten.

‘Zij vond jou wel erg leuk hè!’ Ik hoef niet te zeggen over wie ik het heb.
‘Oeh…hoor ik hier een jaloerse ondertoon?’ Mijn man pakt grijnzend mijn polsen beet. Hij houdt van mijn jaloerse ondertoon. Mijn minnaar ook. Voor hen is het een blijk van liefde.
‘Ze zat de hele tijd met je te fluisteren.’
‘Ja, en veel te zachtjes. Ik verstond er helemaal niets van. Dodelijk vermoeiend was het.’
‘En ze had stomme nagellak op haar tenen.’
‘Stomme nagellak op tenen zou verboden moeten worden’, zegt mijn man beslist. Ik kijk hem lachend aan. Hij is lief. Bij hem kan ik de vrouw zijn die ik ben. Het hele pakket. Bij hem voel ik me: mooi, slim en liefdevol. Maar ook jaloers, kinderachtig en eerlijk.

Heb jij ze ook, van die gevoelige gedachten? Heb je er wel eens moeite mee of veroordeel je jezelf of een ander er wel eens om? Ik hoop dat je jouw ervaring met emoties met ons wilt delen.

Rhea Darens
EFT-Therapeut

Relatietherapie werkt bij de meeste stellen

‘Is dit misschien iets voor ons?’, zet ik in de onderwerpregel van de mail die ik naar mijn man stuur. In de mail staat een link naar een relatietherapeut.

We hebben ongeveer vier keer per week ruzie. We zitten muurvast in onze relatie. Er moet echt iets gebeuren; samen komen we geen stap verder. We willen elkaar niet kwijt, maar we hebben moeite elkaar te vinden en om dit vervolgens vast te houden.

Gespannen wacht ik zijn reactie af. Die volgt al snel: ‘Ik denk het wel. X.’ Het kruisje achter dit korte zinnetje geeft me in elk geval een positief gevoel.

Die avond bekijken we samen de website van de relatietherapeut en spreken we voor het eerst weer écht met elkaar. We stellen elkaar vragen en ik voel de wederzijdse interesse. We luisteren oprecht naar elkaar. We gaan eindelijk weer iets gezamenlijks doen: we gaan in relatietherapie. We maken een afspraak en nu we weten dat we een ander deelgenoot gaan maken, verandert er al iets bij ons. Door samen te gaan, zijn we weer ‘wij’.

Onderhoudsbeurt

Mensen geven veel geld uit aan het onderhoud van hun bezittingen. Het huis wordt regelmatig geverfd, de kozijnen vervangen, het dak gerepareerd. De auto krijgt op tijd een grote beurt en gaat netjes naar de APK. Ieder half jaar liggen we gewillig in de stoel van de tandarts. Maar als onze relatie minder gaat… dan denkt bijna niemand aan ‘repareren’, laat staan aan ‘preventief onderhoud’.

Relatietherapie heeft gek genoeg een slechte naam. Relatietherapie is voor mensen met een heel slechte relatie. Zo’n relatie die eigenlijk niet meer te redden is. Self fulfilling prophecy voor mensen die het bezoek aan een relatietherapeut blijven uitstellen tot het inderdaad te laat is.

Geen redmiddel maar investering

Wie relatietherapie niet langer ziet als laatste strohalm maar als investering in een (betere) relatie, kijkt er heel anders tegenaan. Mensen die kiezen voor relatietherapie, nemen het heft weer in handen in een situatie die ze niet meer de baas leken te zijn. Van elkaar afdrijven, ruzies, onbegrip en verwijten, kunnen weer plaatsmaken voor verbondenheid, begrip, luisteren en liefde. Relatietherapie kan geen relatie redden, dat doen de partners zelf.

Relatie APK’tje

Mensen met een open relatie gaan vaak al in een eerder stadium naar een relatietherapeut. Zij hebben immers al wat taboes doorbroken. Deze stellen willen elkaar niet kwijt raken in hun, soms hectische avontuur en zoeken preventief een vangnet. Ook in de Christelijke gemeenschap is (preventief) werken aan je relatie meer geaccepteerd. Ze noemen het vaak een ‘APK voor je relatie’. Inmiddels zie je steeds vaker monogame koppels die de weg naar de relatietherapeut weten te vinden. Omdat ze behoefte hebben om elkaar beter te begrijpen, om samen gelukkiger te zijn. En dit (samen) te blijven.

Als je die stap eindelijk waagt

  1. Alleen al het maken van een afspraak, maakt dat je bewuster met elkaar praat en luistert. Vaak is het eerste gesprek vrijblijvend. Wat heb je te verliezen? (Of te winnen!)
  2. Het voordeel van een therapeut is, dat jij niet meer verantwoordelijk bent voor het leiden van het gesprek. Dat doet de therapeut voor je. Jij kan je focussen op jezelf of op je partner, maar je hoeft er niet meer voor te zorgen dat het goed gaat.
  3. Een therapeut brengt een nieuwe manier van omgaan met elkaar teweeg. Heb geen illusies over grote veranderingen (bij de ander!). Er worden geen nieuwe rivieren aangelegd in je relatie, maar er wordt wel een steen in de rivier verlegd, waardoor alles anders stroomt.
  4. Het brengt rust. Ook als het tussendoor minder goed gaat, weet je dat er een vangnet in.
  5. Het brengt je relatie naar een ander niveau. Doordat je je partner beter leert kennen, maar ook doordat je jezelf beter leert kennen en begrijpen, ontstaat er een sterkere band.

Let op de ‘klik’

Je voelt meteen of je een klik hebt met een relatietherapeut of niet. Hebben jullie die niet allebei, stop dan. Twijfel niet aan jezelf en ga het ook niet ‘een kans geven’. Relatietherapie werkt als je jezelf kwetsbaar durft op te stellen. Hiervoor moet je je veilig voelen en op je gemak. Zoek een relatietherapeut bij wie jullie allebei een goed gevoel hebben.

Relatietherapie werkt: cijfertjes

Er zijn al veel onderzoeken gedaan die aantonen dat relatietherapie werkt. Emotionally Focused Therapy (EFT) scoort het best: ongeveer 75 % van de stellen zeggen hun relatie te hebben verbeterd na EFT. Maar ook onderzoeken bij andere therapieën, zoals gedragstherapieën, komen met positieve cijfers van rond de 65% (Christensen, 2009).

Er zijn wel wat kanttekeningen bij de maken. Bij EFT hadden de observerende therapeuten vaak een achtergrond in EFT. Bij de gedragstherapieën ging het om stellen die heel gemotiveerd waren om aan hun relatie te werken. Toch hebben beide onderzoeken de moeilijkheden niet geschuwd en gebruikten ze in het onderzoek stellen met zeer ernstige huwelijksproblemen.

Bij een follow-up onderzoek een aantal jaren later waren de cijfers van de therapieën bijna vergelijkbaar: 25% gescheiden. 25% was neutraal over hun relatie, maar nog steeds bij elkaar en 50% gaf aan dat de kwaliteit van hun relatie nog steeds verbeterd was.

Rust en warmte

We liggen in de relaxruimte van de sauna. Ik schuif naar mijn man en leg mijn hoofd op zijn schoot.
‘Dit was drie jaar geleden wel anders hè?’
Mijn man glimlacht en streelt mijn haar.
‘Ja. Ik kan me niet eens meer voorstellen dat we toen zo’n ruzie hadden.’

We hebben nu nauwelijks nog ruzie. We hebben elkaar beter leren kennen, we accepteren meer van elkaar en we zijn ook milder over onszelf.

Hij zucht diep. Een intens tevreden zucht.

Misschien is het wel zoals Albert Einstein ooit zei:
“Te midden van de moeilijkheid, ligt de mogelijkheid.”

Wat is jullie ervaring met relatietherapie? Hadden jullie er wat aan? Of juist helemaal niet? Ik ben heel benieuwd naar jullie ervaringen.

Rhea Darens
EFT-Relatietherapeut

Relatietherapie: mijn partner wil niet

Het is woensdagmiddag. Dé woensdagmiddag. Eén keer in de 2 weken hebben we een afspraak bij onze relatietherapeut. De motivatie zakt een beetje weg, naarmate de therapie zijn vruchten afwerpt.

‘Heeft het nog zin om naar therapie te gaan?’, vraagt mijn man een uur voor onze afspraak. Ik moet lachen om het gezicht dat hij erbij trekt. ‘Het gaat nu toch lekker tussen ons…’ Hij heeft gelijk, het gaat heel lekker tussen ons. ‘We hebben nog maar drie keer’, antwoord ik. En als ik eerlijk ben, geniet ik niet alleen van de gesprekken bij de therapeut, maar ook van het ritueel eromheen. Tijd die we voor elkaar nemen, quality time in ons hectische leven.

We zijn al een heel eind op weg. Uiteindelijk ronden we de therapie na 10 gesprekken af. Dat is het moment dat we voelen dat het goed is.

Dankzij de therapie voelen we ons (weer) verbonden. Die verbondenheid is nodig om samen verder te groeien in onze relatie. Ik ben blij dat mijn man graag met me mee wilde naar de relatietherapie. Ik weet dat dit helemaal niet vanzelfsprekend is.

Relatietherapie, dat doe je samen

In 65% van de gevallen wordt een scheiding door vrouwen aangevraagd, 25% door de mannen (Markman et al, 2013). Mijn ervaring is echter ook dat in driekwart van de gevallen het de vrouwen zijn, die op zoek gaan naar een relatietherapeut. Meestal gaat de partner dan wel mee. Misschien niet van harte, maar de meeste partners zien vaak zelf ook in, dat er iets moet veranderen. En het werkt.

Er is echter nog een klein groepje, dat elk initiatief afwijst. Het lijkt star. Het lijkt trots. Toch is dit vaak niet omdat zij niet willen, maar omdat ze er vreselijk tegenop zien.

Zo doorbreek je de weerstand om in relatietherapie te gaan:

  • Je begint niet over relatietherapie als je in the middel of a fight bent. Stel het voor als jullie samen in een rustige situatie zitten. Houd er rekening mee dat je voorstel wordt afgewezen.
  • Reageert je partner afwijzend? Onderzoek waar de behoefte bij je partner zit, wat het probleem is en nog belangrijker waar het pijnpunt zit.
  • Word niet boos, maak geen ruzie, maar toon begrip.
  • Stel je kwetsbaar op. Laat zien waar je zelf tegenop ziet. Bijvoorbeeld:
    – Dat je bang bent dat jullie elkaar kwijt raken;
    – Dat je het ook spannend vindt om naar de relatietherapeut te gaan. Vertel waarom jij het eng vindt;
    – Dat je bang bent dat je je emoties misschien niet de baas kan;
    – Dat je bang bent dat je straks óók met de relatietherapeut ruzie zal maken.

Geef ook aan dat je het tóch wilt doen, omdat je samen met je partner verder wil. Omdat je bereid bent daarvoor alles te proberen. En natuurlijk kiezen jullie iemand waarbij jullie allebei een goed gevoel hebben. Elk van jullie heeft een veto.

Een relatietherapeut helpt de veiligheid tussen jullie te herstellen

Wij kozen onze relatietherapeut democratisch. Toch was hij niet altijd zoals wij het zouden willen. Hij is een oudere afgestudeerde psycholoog en hij heeft alle juiste diploma’s gehaald. Hij werkt met Emotionally Focused Therapy. Maar hij is weinig invoelend. Die open relatie van ons, daar had hij zijn eigen ideeën over en als we ruziënd binnenkwamen, vond hij het al een verloren sessie.

Zijn ideeën sloten dan niet altijd aan op de onze, toch was het fijn. Het voelde veilig bij hem. Veilig voor ons allebei. We mochten zijn, wie we zijn. Hij bracht ons de rust die nodig was, om alles op een rijtje te zetten en verder te kunnen.

Met de relatietherapie hebben we grote sprongen gemaakt en stappen genomen die we anders niet hadden kunnen of durven nemen. Vanuit een veilige relatie ziet alles er weer anders uit. De grauwe deken is verdwenen en we hebben weer aan één woord genoeg. Meestal. Lopen we toch weer een keer vast, dan weten we nu hoe we, door zonder oordeel te luisteren, weer op het goede spoor komen.

Wil jij in relatietherapie en weet je niet hoe je het moet aanpakken? Probeer het dan eens met bovenstaande tips of neem vrijblijvend contact met me op.

En ik ben -zoals altijd- razend benieuwd naar de ervaringen van anderen. Zijn jullie in relatietherapie geweest? Stribbelde één van jullie tegen? Hoe hebben jullie dit opgelost en wat leverde de therapie uiteindelijk op? Ik lees graag je ervaringen hieronder.

Rhea Darens
Relatietherapeut
Emotionally Focused Therapy

Scheiden of relatietherapie

We lopen hand in hand, mijn minnaar en ik. We slenteren door de straten van Den Haag, even samen weg. Heerlijk.

‘Waarom ben jij gescheiden?’ vraag ik hem.

‘Het was op,’ antwoordt hij kort. Ik weet dat hij niet op zo’n gesprek zit te wachten. Hij wil lekker gezellig kletsen, knuffelen en kroelen. Geen lastige gesprekken. En al helemaal niet over zijn ex.
‘Zijn jullie in relatietherapie geweest?’
‘Nee.
‘Waarom niet?’ Ik voel me net een klein kind, met mijn waarom-vragen.
‘Het had geen zin meer.’

Ik laat even een stilte vallen om hem niet het gevoel te geven dat ik hem aan een kruisverhoor onderwerp. Maar dan ga ik toch weer verder want ik heb de ziekelijke neiging om dingen te willen doorgronden.
‘Vanaf welk moment had het geen zin meer?’
‘Weet ik niet.’
‘Denk je dat het nog zin had, vóórdat je vertelde dat je wilde scheiden?’
Hier denkt hij echt even over na. ‘Misschien wel…’
‘Maar nadat je het gezegd had, niet meer?’
‘Nee,’ zegt hij resoluut.
‘Wat was er nodig geweest, om tóch samen in relatietherapie te gaan?’
‘Niets.’
‘Niets?’
‘Nee, niets. Het was op.’ We zijn weer bij het beginpunt aangeland. Nu moet ik loslaten. Dat doe ik ook.

Geen andere uitweg meer

De meeste scheidingen worden aangevraagd in de eerste zeven jaar van een huwelijk. Verder is er een piek rond de midlifecrisis. Stellen zitten vast in een patroon van kritiek, vermijden, minachting en bouwen een muur op.

Wie lang genoeg in dit kringetje blijft ronddraaien, ziet op den duur geen uitweg meer en als de keuze eenmaal is gemaakt om te scheiden, lijkt het proces onomkeerbaar. Vaak is de periode voorafgaand aan de scheiding zo intens geweest, dat scheiden als een opluchting voelt. Eindelijk van hem of haar af. Eindelijk de problemen van je relatie achterlaten. Eindelijk… alleen.

Yeah right.

Patronen hebben de neiging zich te herhalen in een volgende relatie. Je neemt ze dus vrolijk met je mee.

Scheiden is niet alleen een oplossing, het levert ook nieuwe problemen op

Begrijpelijk dat scheiden vooral in emotioneel opzicht vaak een oplossing lijkt te zijn als je geen uitweg meer ziet. Wie zijn emoties opzij zet en er even rationeel naar kijkt, ziet ook dat zich meteen nieuwe problemen voordoen. Een bescheiden top 6:

  1. Scheiden kost geld. Voor een goedkope scheiding ben je al snel 3.000 euro kwijt aan advocaat en rechtbank. Maar er zijn altijd extra kosten. Denk maar aan het huis, de alimentatie, het extra huishouden, etc.;
  2. Het verbreken van een relatie staat in de top 3 van stressfactoren. Een scheiding leidt vaak ook tot problemen op het werk;
  3. Het heeft psychisch een grote impact (Sun & Li, 2002) en geeft een grotere kans op een depressie (Stroshein, 2005);
  4. Mensen die niet eerder gescheiden zijn, hebben een kans van 30-40% dat ze gaan scheiden. Mensen die eerder gescheiden zijn, hebben een kans van 60-70% dat ze binnen 2 jaar scheiden. Waarschijnlijk omdat issues uit het eerste huwelijk doorspelen in het tweede (Kelly, 1997);
  5. Een scheiding heeft grote impact op de kinderen (Frisco, Muller & Frank 2007); Maar ook op de ouders. Bij co-ouderschap ervaren ouders niet dat ze de helft van de tijd de kinderen hebben. Het voelt alsof ze de helft van de tijd de kinderen niet hebben. Met een piek van verdriet op verjaardagen en feestdagen die niet samen gevierd kunnen worden.

Het vreemde is: bij een scheiding vindt bijna 75% dat de partner zich te weinig heeft ingezet. Dus beide partners vinden dit van elkaar. (Markman et al. 2013). Wil dit zeggen dat deze inzet er dus wel was, maar dat beide partners het van elkaar niet zagen?

Scheiden hoeft niet slecht te zijn. Er zijn situaties waarin stellen echt beter af zijn door te scheiden. Maar dit geldt voor een relatief kleine groep. Eigenlijk weet je pas tot welke groep je behoort, als je alle mogelijkheden hebt geprobeerd.

Mensen scheiden niet zomaar. Ze scheiden omdat ze geen uitweg meer zien. Toch is die er in veel gevallen wel.

Relatietherapie als investering
Relatietherapie biedt voor veel stellen een uitkomst. Gek genoeg sluiten veel stellen deze mogelijkheid uit.

  • Gemiddeld hebben mensen 10 – 20 gesprekken nodig. Maar zelfs als je een jaar lang therapie hebt, is dat bedrag nog steeds een fractie van de tijd en het geld die een scheiding kost.
  • Natuurlijk kost therapie ook tijd en energie. Productieve tijd, omdat je energie stopt in het bouwen en hechten in je relatie. In het leren kennen en begrijpen van jezelf en je partner. Je leert welke patronen bij jullie spelen en hoe je hier effectief mee om kan gaan. Noem het gerust een investering.
  • Relatietherapie kan, zeker in het begin, behoorlijk stressvol zijn. Zeker als vreemdgaan een onderdeel is. Die stress neemt af, naarmate de therapie vordert.
  • Je groeit. Het vergroot je vertrouwen en zelfvertrouwen. De ervaringen van je therapie, zijn ervaringen die je ook weer kunt toepassen buiten je relatie.
  • Het geeft kinderen hoop, en ze leren ervan om te zien dat ook als dingen mis dreigen te gaan, het toch nog goed komt.
  • Het verbetert je seksleven.

Bij een scheiding breek je af. Bij relatietherapie bouw je op. En het werkt. Het is aangetoond.

‘Ben je gelukkig?’ Ik kijk mijn minnaar vragend aan.
Na de scheiding van zijn vrouw, ondertussen al ruim 6 jaar geleden, heeft hij geen vaste relatie meer gehad. Wil hij ook niet. Hij zou teveel vrijheid moeten inleveren. Toch vraag ik me weleens af of het wel genoeg voor hem is; het minnaar-zijn.
‘Ja,’ zegt hij, en kijkt me liefdevol aan, ‘zoals mijn leven nu is, is het goed.’

De crisis overleven

Een (grote) crisis in je relatie hoeft niet het begin van het einde te betekenen. Het kan ook een leerschool zijn. Een proces. Zitten jullie in zo’n neerwaartse spiraal en is communiceren moeilijk of zelfs onmogelijk geworden? Dan lijkt er geen redden meer aan. Dan kun je wachten tot de relatie echt op en uitgehold is. Of je kiest samen voor elkaar. Relatietherapie geeft geen garantie op ‘redding’. Je vergroot je kansen wel. Door het niet alleen te doen, krijg je nieuwe inzichten, meer begrip en respect voor elkaar. Een basis die nodig is om verder te kunnen groeien en een andere weg in te slaan.

Ken jij stellen die een relatiecrisis hebben overleefd? Vaak kijken zij later mild en liefdevol terug op een periode die hen sterker heeft gemaakt. Ze hebben het moeilijk gehad maar uiteindelijk is het waardevol geweest.

Misschien zit je er zelf middenin en kun je je niet voorstellen dat het nog goed komt tussen jullie. Dat jullie ooit weer liefdevol met elkaar omgaan. Dat je elkaar weer vertrouwt. Dat je weer onbevangen kunt lachen samen…

In dat geval is het toch verstandig om me even te bellen.

Rhea Darens
Relatietherapeut

Sue Johnson, EFT en Second Love

In het NRC van zaterdag 17 mei stond een artikel met Sue Johnson. Zij is één van de grondleggers van Emotionally Focused Therapy. De therapie die met name geschikt is als relatietherapie. Bij bijna 70% van de stellen die in relatietherapie gaan, leidt EFT tot een hechtere verbinding tussen stellen. Het artikel kopte “De mens is monogaam”. Een lekkere prikkelende kop. Ik moest wel reageren. Hieronder volgt mijn ingezonden brief.

De mens is monogaam, maar ook nieuwsgierig

Sue Johnson stelt dat de mens van nature monogaam is. Er is voldoende bewijs om net zo goed het tegenovergestelde te kunnen zeggen. Scheidingen, vreemdgaan en open relaties maken dat we gemiddeld in ons leven 6 relaties hebben. Waarschijnlijk ligt de waarheid in het midden: de mens is in principe monogaam, maar is ze ook nieuwsgierig. Het leven is niet of-of. Het leven is vaak en-en.

Ook het dogma van Sue Johnson dat monogamie een vereiste is bij het geven van haar EFT-relatietherapie, lijkt op een blinde vlek. EFT werkt ook bij stellen in een open relatie. Als EFT-therapeut voor stellen in een open relatie merk ik verder:
a) dat stellen in een open relatie eerder preventief relatietherapie zoeken.
b) dat een “derde” in het spel niet statisch is. Veel open relaties eindigen weer na verloop van tijd.
c) dat een “derde” in het spel heel leerzaam kan zijn binnen je relatie. Juist door de impact van ‘een derde’ leer je jezelf en elkaar beter te begrijpen.

Ook als mensen zijn vreemdgegaan blijkt  Sue Johnson’s EFT-therapie een effectief instrument. Vreemdgaan veroorzaakt een trauma binnen de relatie. Toch lijkt de hechting, het vertrouwen en de veiligheid van de stellen bij deze groep na therapie groter te zijn dan bij stellen met andere problemen. Het feit dat de mens van nature nieuwsgieriger is dan monogaam kan met therapie dus ook juist heel positief uitpakken.

Rhea Darens
EFT- Relatietherapeut